بِحَقٍّ أقولُ لَكُم ; إنّ أرواحَ الشَّياطينِ ما عَمَّرَت في شَيءٍ ما عَمَّرت في قُلوبِكُم ، فإنّما أعطاكُمُ اللّه ُ الدُّنيا لِتَعمَلوا فيها للآخِرَةِ و لَم يُعطِكُموها لِتَشغَلَكُم عَنِ الآخِرَةِ ، و إنّما بَسَطَها لَكُم لِتَعلَموا أنّهُ أعانَكُم بِها علَى العِبادَةِ و لَم يُعِنْكُم بها علَى الخَطايا ، و إنّما أمَرَكُم فيها بطاعَتِهِ و لم يَأمُرْكُم فيها بِمَعصيَتِهِ ، و إنّما أعانَكُم بِها علَى الحلالِ و لَم يُحِلَّ لَكُم بِها الحَرامَ ، و إنّما وَسَّعها لَكُم لِتَواصَلوا فيها و لَم يُوسِّعْها لَكُم لِتَقاطَعوا فِيها .;

به حق بگويمتان، راستى كه ارواح شياطين در هيچ چيز به اندازه ماندن در دل هاى شما عمر نكرده اند. خداوند در حقيقت دنيا را به شما داده است تا در آن براى آخرت كار كنيد ، آن را به شما نداده است تا شما را از آخرت باز دارد. آن را براى شما گسترده است فقط براى اينكه بدانيد به واسطه آن بر عبادت ياريتان كرده، نه اينكه براى خطا و گناه آن را يار شما ساخته است. شما را در دنيا به طاعت خود فرمان داده و در آن به نا فرمانى خويش فرمانتان نداده است. شما را به وسيله دنيا بر حلال كمك رسانده و حرام را در آن بر شما حلال نكرده است. آن را بر شما وسعت بخشيده، تا در آن به يكديگر رسيدگى كنيد و پيوند برقرار سازيد و برايتان وسعت نبخشيده است كه در آن از يكديگر بِبُريد.;

بِحَقٍّ أقولُ لَكُم ; إنّ الأجرَ مَحروصٌ علَيهِ ، و لا يُدرِكُهُ إلاّ مَن عَمِلَ لَهُ .;

به حق بگويمتان، همه طالب مزدند، امّا تنها كسى به مزد رسد كه براى آن كار كند.;

بِحَقٍّ أقولُ لَكُم ; إنّ الشَّجَرَةَ لا تَكمُلُ إلاّ بثَمَرَةٍ طَيّبَةٍ ، كذلكَ لا يَكمُلُ الدِّينُ إلاّ بِالتَّحَرُّجِ عَنِ المَحارِمِ .;

به حق بگويمتان، درخت كامل نباشد، مگر با ميوه خوب و لذيذ، همچنين ديندارى كامل نشود، مگر با دورى كردن از حرام ها.;

بِحَقٍّ أقولُ لَكُم ; إنّ الزَّرعَ لا يَصلُحُ إلاّ بِالماءِ و التُّرابِ ، كذلكَ الإيمانُ لا يَصلُحُ إلاّ بِالعِلمِ و العَمَلِ .;

به حـق بگويمتـان، زراعـت حاصلى ندهد، مگر با آب و خاك . همچنين ايمان حاصلى ندهد، مگر با علم و عمل.;

بِحَقٍّ أقولُ لَكُم ; إنّ الماءَ يُطفِئُ النّارَ ، كذلكَ الحِلمُ يُطفِئُ الغَضَبَ .;

به حق بگويمتان، آب آتش را خاموش مى كند. همچنين بردبارى خشم را فرو مى نشاند.;

بِحَقٍّ أقولُ لَكُم ; إنّهُ لا يَكونُ مَطَرٌ بِغَيرِ سَحابٍ ، كذلكَ لا يَكونُ عَمَلٌ في مَرضاةِ الرَّبِّ إلاّ بِقَلبٍ نَقِيٍّ .;

به حق بگويمتان، هيچ بارانى بى ابر نمى شود. همچنين كردار خدا پسند جز با دل پاك عملى نيست.;

بِحَقٍّ أقولُ لَكُم ; إنّ الشَّمسَ نُورُ كُلِّ شيءٍ ، و إنّ الحِكمَةَ نُورُ كُلِّ قَلبٍ ، و التَّقوى رأسُ كُلِّ حِكمَةٍ ، و الحَقُّ بابُ كُلِّ خَيرٍ ، و رَحمَةُ اللّه ِ بابُ كُلِّ حَقٍّ ، و مَفاتيحُ ذلكَ الدُّعاءُ و التَّضَرُّعُ و العَمَلُ ، و كَيفَ يُفتَحُ بابٌ بِغَيرِ مِفتاحٍ ؟ ! .;

به حق بگويمتان ، خورشيد روشنى بخش هر چيزى است و حكمت و دانش روشنايى هر دلى است و پرهيزگارى سر هر حكمت است و حق و حقيقت دَرِ هر خوبى است و رحمت خدا دَرِ هر حقّ و حقيقتى است و كليدهاى آن دعا و زارى و عمل است،و در بدون كليد، چگونه باز شود؟!;

بِحَقٍّ أقولُ لَكُم ; إنَّ الرّجُلَ الحَكيمَ لا يَغرِسُ شَجَرَةً إلاّ شَجَرَةً يَرضاها ، و لا يَحمِلُ على خَيلِهِ إلاّ فَرَسا يَرضاهُ ، كذلكَ المؤمنُ العالِمُ لا يَعمَلُ إلاّ عَمَلاً يَرضاهُ رَبُّهُ .;

به حق بگويمتان، مرد حكيم هيچ درختى نكارد مگر آن درختى را كه مى پسندد،و بر ماديانش نجهاند مگر اسبى را كه مى پسندد؛ همچنين مؤمنِ عالم هيچ كارى نكند مگر آنچه را كه پروردگارش مى پسندد.;

بِحَقٍّ أقولُ لَكُم ; إنَّ الصِّقالَةَ تُصلِحُ السَّيفَ و تَجلُوهُ ، كذلكَ الحِكمَةُ لِلقَلبِ تَصقُلُهُ و تَجلُوهُ ، و هِي في قَلبِ الحَكيمِ مِثلُ الماءِ في الأرضِ المَيتَةِ تُحيي قَلبَهُ كما يُحيي الماءُ الأرضَ المَيتَةَ ، و هِي في قَلبِ الحَكيمِ مِثلُ النُّورِ في الظُّلمَةِ يَمشي بها في النّاسِ .;

به حق بگويمتان، صيقل دادن، شمشير را سالم كند و آن را جلا بخشد؛ اين چنين است حكمت براى دل، آن را صيقل مى دهد و جلا مى بخشد . حكمت در دل حكيم به مانند آب در زمين مرده است و همچنان كه آب زمين مرده را زنده مى كند، حكمت دل او را زنده مى سازد . حكمت در دل حكيم چونان نور است در تاريكى كه به وسيله آن در ميان مردم راه رود.;

بِحَقٍّ أقولُ لَكُم; إنّ نَقلَ الحِجارَةِ مِن رُؤوسِ الجِبالِ أفضَلُ مِن أن تُحَدِّثَ مَن لا يَعقِلُ عَنكَ حَديثَكَ ، كمَثَلِ الّذي يَنقَعُ الحِجارَةَ لِتَلِينَ ، و كمَثَلِ الّذي يَصنَعُ الطَّعامَ لأهلِ القُبورِ ! طُوبى لِمَن حَبَسَ الفَضلَ مِن قَولِهِ الّذي يَخافُ علَيهِ المَقتَ مِن رَبِّهِ ، و لا يُحَدِّثُ حَديثا إلاّ يَفهَمُ ، و لا يَغبِطُ امرءا في قَولِهِ حتّى يَستَبينَ لَهُ فِعلُهُ . طُوبى لِمَن تَعَلَّمَ مِن العُلَماءِ ما جَهِلَ ، و عَلَّمَ الجاهِلَ مِمّا عَلِمَ . طُوبى لِمَن عَظَّمَ العُلَماءَ لِعِلمِهِم و تَرَكَ مُنازَعَتُهم ، و صَغَّرَ الجُهّالَ لِجَهلِهِم و لا يَطرُدُهُم و لكنْ يُقَرِّبُهُم و يُعَلِّمُهُم .;

به حق بگويمتان، به دوش كشيدن سنگ ها از قلّه كوه ها بهتر است تا اينكه سخن خود را به كسى گويى كه آن را نمى فهمد. چنين كارى حكايت كسى است كه سنگ را در آب نهد تا نرم شود و مانند حكايت كسى است كه براى خفتگان گورها غذا درست كند.خوشا به حال كسى كه از زياده گويى هايى كه مى ترسد پروردگارش را به خشم آورد زبان در كام كشد، و نفهميده سخنى نگويد و به گفتار كسى رشك نبرد تا اينكه كردار او برايش روشن شود. خوشا به حال كسى كه آنچه را نمى داند از دانايان بياموزد و آنچه را مى داند به نادانان تعليم دهد! خوشا به حال كسى كه علما را به خاطر علمشان احترام نهد و از ستيزه با ايشان دست بردارد و نادانان را به سبب نادانيشان خُرد شمارد، اما آنان را طرد نكند بلكه به خود نزديك كند و علمشان بياموزد.;

مَن أدَّبَكَ ؟ ـ ; ما أدَّبَني أحَدٌ ، رأيتُ قُبحَ الجَهلِ فجانَبتُهُ .;

چه كسى تو را ادب آموخت؟ ـ فرمود ; هيچ كس مرا ادب نياموخت. بلكه زشتى جهالت را ديدم و از آن دورى كردم.;

إيّاكُم و النَّظَرَ إلَى المَحذوراتِ ؛ فإنّها بَذرُ الشَّهَواتِ و نَباتُ الفِسقِ .;

از نگاه كردن به آنچه منع شده است بپرهيزيد؛ زيرا كه آن بذرِ شهوت ها و نهال گناه است.;

بحَقٍّ أقولُ لَكُم ; طُوبى لِلّذينَ يَتَهَجَّدونَ مِن اللَّيلِ ، اُولئكَ الّذينَ يَرِثونَ النُّورَ الدائمَ مِن أجلِ أ نَّهُم قامُوا في ظُلمَةِ اللَّيلِ .;

حقيقتى را به شما بگويم، خوشا آنان كه شب را به عبادت گذرانند. اينان كسانى اند كه روشنايى هميشگى را به دست مى آورند؛ زيرا كه در تاريكى شب برمى خيزند.;

أربَعٌ هُنَّ عَجَبٌ ، و لا يُحفَظنَ إلاّ بِعَجَبٍ ; الصَّمتُ ، و هُوَ أوَّلُ العِبادَةِ ، و ذِكرُ اللّه ِ عَلى كُلِّ حالٍ ، وَ التَّواضُعُ ، و قِلَّةُ الشَّيءِ .;

چهار چيز مايه شگفتى اند و جز به شگفتى حفظ نمى شوند ; سكوت كه سرآمدِ عبادت است ؛ ياد خدا در هر حال ؛ فروتنى ؛ و دارايىِ كم .;

القُلوبُ ما لم تَخرِقْها الشَّهَواتُ و يُدَنِّسْها الطَّمَعُ و يُقْسِها النَّعيمُ فَسوفَ تَكونُ أوعيَةً للحِكمَةِ .;

دلها بزودى ظرفهاى حكمت خواهند شد ، اگر شهوتها آنها را از هم ندرند و طمع، آلودهشان نسازد و نعمت، آنها را سخت نگرداند .;

لا يُغني عنِ الجَسَدِ أن يكونَ ظاهِرُهُ صَحيحا و باطِنُهُ فاسِدا ، كذلكَ لا تُغني أجسادُكُمُ التي قد أعجَبَتكُم و قد فَسَدَت قُلوبُكُم ، و ما يُغني عَنكُم أن تُنَقُّوا جُلودَكُم و قُلوبُكُم دَنِسَةٌ .;

بدن را چه سود، اگر ظاهرش درست باشد و باطنش خراب؟ همچنين بدنهاى شما كه خوشايند شماست وقتى دلهايتان تباه است به چه درد مى خورد؟ شما را چه سود كه تنهايتان را پاكيزه كنيد و دلهايتان آلوده باشد؟;

إنّ الدابَّةَ إذا لم تُرتَكَبْ و لم تُمتَهَنْ و تُستَعمَلْ لَتَصعُبُ و يَتَغَيَّرُ خُلقُها ، و كذلكَ القُلوبُ إذا لم تُرَقَّقْ بذِكرِ المَوتِ و يَتبَعُها دُؤوبُ العِبادَةِ تَقسُو و تَغلُظُ .;

ستور را هر گاه سوار نشوند و از آن بار و كار نكشند، سركش و كج خلق مى شود. دلها نيز چنين اند، هر گاه با ياد مرگ نرم نشوند و عبادت مداوم آنها را به رنج نيفكند، سخت و سنگ مى شوند.;

يا بَني إسرائيلَ ، زاحِمُوا العُلَماءَ في مَجالِسِهِم و لو جُثوّا علَى الرُّكَبِ ؛ فإنّ اللّه َ يُحيي القُلوبَ المَيتَةَ بِنُورِ الحِكمَةِ كما يُحيي الأرضَ المَيتَةَ بِوابِلِ المَطَرِ .;

اى بنى اسرائيل! مجلسهاى [درس ]دانشمندان را پُر كنيد، حتى اگر [از كثرت ازدحام مجبور شويد ]دو زانو بنشينيد؛ زيرا خداوند، دلهاى مُرده را با نور حكمت زنده مى كند، همچنان كه زمين مرده را با باران تند حيات مى بخشد.;

اجعَلُوا قُلوبَكُم بُيوتا للتَّقوى ، و لا تَجعَلُوا قُلوبَكُم مَأْوىً لِلشَّهَواتِ .;

دلهاى خود را خانه تقوا كنيد و دلهايتان را، مأواى شهوات نسازيد.;

مَن كَثُرَ كذبُهُ ذَهَبَ بَهاؤهُ .;

كسى كه زياد دروغ بگويد، شكوهش برود.;