إنَّ اللّه َ عزّ و جلّ خَلقَ النّاسَ كُلَّهُم على الفِطْرَةِ الّتي فَطَرهُم علَيها ، لا يَعرِفونَ إيمانا بشريعةٍ و لا كُفرا بِجُحودٍ ، ثُمّ بَعثَ اللّه ُ الرُّسلَ تَدعو العِبادَ إلى الإيمانِ بهِ، فمِنْهُم مَن هدى اللّه ُ و مِنْهُم مَن لَم يَهْدِهِ اللّه ُ .;

خداوند عزّ و جلّ همه مردم را بر فطرتى كه در نهادشان سرشت، آفريد كه نه ايمان به دين و شريعتى را مى شناختند و نه كفر و انكار نسبت به آن را. آن گاه خداوند رسولان را برانگيخت تا بندگان را به ايمان آوردن به خدا فرا خوانند. سپس خداوند برخى از مردم را هدايت كرد و برخى را هدايت نكرد.;

ما اسْتَطعتَ أنْ تَلومَ العبدَ علَيهِ فهُو مِنهُ، و ما لَم تَسْتَطِعْ أنْ تَلومَ العَبدَ علَيهِ فهُو مِن فِعلِ اللّه ِ ، يقولُ اللّه ُ تعالى للعبدِ ; لِمَ عَصَيْتَ ؟ لِمَ فَسَقْتَ ؟ لِمَ شَرِبْتَ الخَمرَ ؟ لِمَ زَنَيْتَ؟ فهذا فعلُ العبدِ، و لا يقولُ لَه ; لِمَ مَرِضْتَ؟ لِمَ قَصُرْتَ ؟ لِمَ ابْيَضَضْتَ ؟ لِمَ اسْوَدَدْتَ؟ لأنَّهُ مِن فِعلِ اللّه ِ تعالى .;

هر چيزى كه بتوانى بنده را به سبب انجام آن سرزنش كنى كار خود اوست و هر آن چيزى كه نتوانى بنده را به سبب آن سرزنش كنى كار خداست. خداى متعال به بنده اش مى فرمايد; چرا نافرمانى كردى؟ چرا نابكارى كردى؟ چرا شراب خوردى؟ چرا زنا كردى؟ پس، اينها كار بنده است. به او نمى فرمايد; چرا بيمار شدى؟ چرا قد و قامتت كوتاه شد؟ چرا سفيد پوست شدى؟ چرا سياه پوست شدى؟ چون اين امور فعل خداوند متعال است.;

اللّه ُ تباركَ و تعالى أكْرَمُ مِن أنْ يُكَلّفَ النّاسَ ما لا يُطِيقونَهُ، و اللّه ُ أعَزُّ مِن أنْ يكونَ في سُلطانِهِ ما لا يُريدُ .;

خداوند تبارك و تعالى بزرگوارتر از آن است كه به مردم بيش از توانشان تكليف دهد و خداوند تواناتر از آن است كه در حوزه قدرت حكومتش چيزى باشد كه او نخواهد.;

مَن زعَمَ أنّ اللّه َ يَجبُرُ عِبادَه على المعاصي أو يُكلِّفُهُم ما لا يُطيقونَ فلا تأكُلوا ذَبيحَتَهُ ، و لا تَقْبَلوا شَهادَتَهُ ، و لا تُصَلُّوا وَراءهُ ، و لا تُعطُوهُ مِن الزّكاةِ شيئا .;

هر كس معتقد باشد كه خداوند بندگان خود را بر انجام گناهان مجبور مى كند يا بيش از توانشان به آنان تكليف مى دهد از ذبحش نخوريد، شهادتش را نپذيريد، پشت سرش نماز نخوانيد و چيزى از زكات به او ندهيد.;

الجَبّارونَ أبْعَدُ النّاسِ مِن اللّه ِ عزّ و جلّ يَومَ القيامةِ .;

در روز رستاخيز، جبّاران دورترين مردمان از خداوند عزّ و جلّ هستند .;

لا يَطْمَعنَّ ··· القليلُ التَّجرِبةِ المُعْجَبُ برأيِهِ في رِئاسةٍ .;

··· شخص كم تجربه خود رأى، هرگز نبايد به هيچ رياستى طمع بندد.;

إنَّ رسولَ اللّه ِ صلى الله عليه و آله قَبِلَ الجِزيةَ مِن أهلِ الذِّمّةِ على أنْ لا يَأكُلوا الرِّبا ، و لا يَأكُلوا لَحمَ الخِنْزيرِ ، و لا يَنْكِحوا الأخَوَاتِ ، و لا بناتِ الأخِ، و لا بناتِ الاُختِ ، فمَن فعلَ ذلكَ مِنهُم بَرِئتْ ذِمّةُ اللّه ِ و ذِمّةُ رسولِهِ . و قالَ ; ليستِ اليَومَ لَهُم ذِمَّةٌ .;

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله بدين شرط از ذمّيان جزيه پذيرفت كه ربا خوارى نكنند، گوشت خوك نخورند، با خواهران خود و دخترانِ برادر و دخترانِ خواهر خود ازدواج نكنند؛ پس آنهايى كه به اين شرايط عمل نكردند ذمّه (امان) خدا و پيامبرش از آنها بر داشته شد و حضرت فرمود; امروز آنان را ذمّه اى نيست.;

ذلكَ للإمامِ و المسلِمينَ حَلالٌ ، و هِيَ على أهلِ الذِّمّةِ حرامٌ ، و هُمُ المُحْتَمِلونَ لوِزْرِهِ .;

براى امام و مسلمانان حلال است و براى خود ذمّيان حرام است و گناهش به گردن آنان است.;

لا تُفَتِّشِ النّاسَ عن أديانِهِم فتَبقى بلا صَديقٍ .;

از دين و آيين مردم پرس و جو مكن كه بى دوست مى مانى.;

الجاسوسُ و العَينُ إذا ظُفِرَ بِهِما قُتِلا .;

در صورت دست يافتن به جاسوس و خبر چين بايد آنها را كشت.;

خَمسَةُ أشياءَ يَجِبُ على النّاسِ أنْ يأخُذوا بِها ظاهِرَ الحُكْمِ ; الوِلاياتُ ، و التّناكُحُ، و المَوارِيثُ ، و الذَّبائحُ ، و الشّهاداتُ ، فإذا كانَ ظاهرُهُ ظاهرا مأمونا جازَتْ شهادتُهُ ، و لا يُسألُ عن باطنِهِ .;

پنج مورد است كه مردم بايد در آنها به ظاهر حكم عمل كنند; ولايت و سرپرستى، زناشويى، ارث و ميراث، ذبايح و شهادت دادن. اگر ظاهر فرد، درست و در خور اطمينان بود گواهى اش جايز است و نبايد از باطن او پرس و جو كرد.;

كانَ رسولُ اللّه ِ صلى الله عليه و آله أكْثَرَ ما يَجلِسُ تُجاهَ القِبلةِ .;

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله هنگام نشستن، بيشتر رو به قبله مى نشست.;

كانَ رسولُ اللّه ِ صلى الله عليه و آله إذا دَخلَ مَنزلاً قَعَدَ في أدنى المجلسِ حينَ يَدخُلُ .;

پيامبر خدا هرگاه وارد منزلى مى شد در پايين ترين جاى مجلس مى نشست.;

«و قد نَزّلَ عليكم في الكتاب أَنْ إِذَا سَمِعْتُمْ آيَاتِ اللّه ِ···» ـ ; إنّما عنى بهذا ( إذا سمعتم ) الرّجُلَ ( الّذي ) يَجحَدُ الحقَّ و يُكذّبُ بهِ و يَقَعُ في الأئمّةِ ، فقُمْ مِن عندِهِ و لا تُقاعِدْهُ كائنا مَن كانَ .;

مقصود اين است كه [ هرگاه شنيديد ]كسى حق را انكار و تكذيب مى كند و از امامان بد مى گويد، از نزد چنين كسى برخيز و با او همنشينى مكن، هر كه مى خواهد باشد.;

لا يَنبغي للمؤمنِ أنْ يَجلِسَ مَجلسا يُعصى اللّه ُ فيهِ و لا يَقدِرُ على تغييرِهِ .;

سزاوار نيست مؤمن در مجلسى بنشيند كه در آن معصيت خداوند مى شود و او نمى تواند آن وضع را تغيير دهد.;

قالَ رسولُ اللّه ِ صلى الله عليه و آله ; إذا رأيتُم رَوضةً من رياضِ الجنّةِ فارْتَعوا فيها. قيلَ ; يا رسولَ اللّه ِ ، و ما رَوضةُ الجنّةِ؟ فقالَ ;

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله فرمود; هرگاه باغى از باغهاى بهشت ديديد، در آن گردش كنيد. عرض شد; اى پيامبر خدا! باغ بهشت چيست؟ فرمود; مجالس مؤمنان.;

ما اجْتَمعَ قومٌ في مَجلسٍ لَم يَذْكُروا اللّه َ و لَم يَذْكُرونا إلاّ كانَ ذلكَ المَجلسُ حَسْرةً علَيهِم يَومَ القيامةِ .;

هرگاه عدّه اى در محفلى گرد آيند و در آن ذكر خدا و ياد ما نكنند، آن محفل در روز قيامت براى آنان مايه افسوس خواهد بود.;

إنّ رسولَ اللّه ِ صلى الله عليه و آله كانَ لا يَقومُ من مَجلِسٍ ، و إنْ خَفَّ ، حتّى يَستَغْفِرَ اللّه َ عزّ و جلّ خَمْسا و عِشرينَ مَرّةً .;

پيامبر خدا هرگاه از مجلسى برمى خاست، اگر چه زمانى كوتاه در آن جا نشسته بود، بيست و پنج مرتبه از خدا آمرزش مى طلبيد.;

لا تَصْحَبوا أهلَ البِدَعِ و لا تُجالِسوهـم فتَصيروا عِنـد النّاسِ كواحِـدٍ مِنهُم .;

با بدعت گذاران رفاقت و همنشينى نكنيد كه در نظر مردم ، شما هم مانند يكى از آنها خواهيد بود.;

إيّاكُم و مُجَالَسةَ المُلوكِ و أبناءِ الدُّنيا ، ففي ذلكَ ذَهابُ دِينِكُم و يُعقِبُكُم نِفاقا ، و ذلكَ داءٌ دَوِيٌّ لا شِفاءَ لَهُ ، و يُورِثُ قَساوَةَ القَلبِ ، و يَسْلُبُكُم الخُشوعَ ، و علَيكُم بالأشْكالِ مِن النّاسِ و الأوْساطِ مِن النّاسِ فعِندَهُم تَجِدونَ مَعادِنَ الجَوهرِ .;

از همنشينى با شهرياران و دنيا پرستان بپرهيزيد كه اين كار دين شما را مى برد و نفاق و دورويى مى آورد و اين دردى سخت و بى درمان است، نيز سنگدلى به بار مى آورد و فروتنى را مى زدايد، با مردمان همتاى خود و افراد متوسط [جامعه] همنشينى كنيد كه كانهاى جواهر را در ميان آنها مى يابيد.;