و حَقُّ الصَّلاةِ أن تَعلَمَ أنّها وِفادَةٌ إلى اللّه ِ عَزَّ و جلَّ، و أنّكَ فيها قائمٌ بينَ يَدَيِ اللّه ِ عَزَّ و جلَّ فإذا عَلِمتَ ذلكَ قُمتَ مَقامَ الذَّليلِ الحَقيرِ، الرّاغِبِ الرّاهِبِ، الرّاجِي الخائفِ، المُستَكِينِ المُتَضَرِّعِ، و المُعُظِّمِ لِمَن كانَ بَينَ يَدَيهِ بالسُّكونِ و الوَقارِ، و تُقبِلُ علَيها بِقَلبِكَ و تُقِيمُها بِحُدُودِها و حُقُوقِها .;

حقّ نماز اين است كه بدانى نماز ، وارد شدن بر خداوند عزّ و جلّ است و تو با نماز در پيشگاه خداوند عزّ و جلّ ايستاده اى ؛ پس چون اين را دانستى، بايد خود را در جايگاه بنده اى ذليل و حقير ، دوستدار و ترسان، اميدوار و بيمناك، بينوا و زارى كننده ببينى و به احترام كسى كه در مقابلش ايستاده اى ، با آرامش و وقار بايستى و با دل به نماز رو كنى و آن را با رعايت شرايط و حقوقش ، به جا آورى .;

ما بالُ المُتَهَجِّدِينَ بِاللَّيلِ مِن أحسَنِ الناسِ وَجها ؟ ـ ; لأنّهُم خَلَوا باللّه ِ فَكَساهُمُ اللّه ُ مِن نُورِهِ .;

چرا شب زنده داران از همه مردم خوش سيماترند؟ ـ فرمود ; چون با خداوند خلوت مى كنند و خدا نيز جامه اى از نور بر آنان مى پوشاند .;

مَن زَهِدَ في الدنيا هانَت علَيهِ مَصائبُها و لَم يَكرَهْها .;

هر كس نسبت به دنيا بى رغبتى ورزد ، مصيبتهاى دنيا بر او آسان گردد و آنها را ناخوش ندارد .;

ثُمّ آثَرتَنا بهِ على سائرِ الاُمَمِ، و اصطَفَيتَنا بفَضلِهِ دُونَ أهلِ المِلَلِ، فَصُمنا بِأمرِكَ نَهارَهُ، و قُمنا بِعَونِكَ لَيلَهُ .;

سپس به وسيله اين ماه، ما را بر ساير امّتها برترى دادى و افتخار آن را نصيب ما، و نه پيروان ديگر آيينها ، كردى ، پس به فرمان تو روز آن را روزه گرفتيم و به يارى تو ، شبش را به عبادت گذرانيديم .;

و أعِنّا على صِيامِهِ بِكَفِّ الجَوارِحِ عن مَعاصِيكَ، و استِعمالِها فيه بما يُرضِيكَ؛ حتّى لا نُصغِيَ بأسماعِنا إلى لَغوٍ و لا نُسرِعَ بأبصارِنا إلى لَهوٍ، و حَتّى لا نَبسُطَ أيدِيَنا إلى مَحظُورٍ، و لا نَخطُوَ بِأقدامِنا إلى مَحجورٍ ، و حتى لا تَعِيَ بُطُونُنا إلاّ ما أحلَلتَ، و لا تَنطِقَ ألسِنَتُنا إلاّ بما مَثَّلتَ، و لا نَتَكَلَّفَ إلاّ ما يُدنِي مِن ثَوابِكَ، و لا نَتَعاطى إلاّ الذي يَقِي مِن عِقابِكَ .;

به وسيله روزه اين ماه ياريمان ده تا اندامهاى خود را از معاصى تو نگه داريم و آنها را به كارهايى گيريم كه خشنودى تو را فراهم مى آورد ، تا با گوشهايمان سخنان بيهوده نشنويم و با چشمانمان به ديدن چيزهاى لهو نشتابيم و تا دستانمان را به سوى حرام نگشاييم و با پاهايمان به سوى آنچه منع شده ره نسپاريم و تا شكمهايمان، جز آنچه را تو حلال كرده اى، در خود جاى ندهد و زبانهايمان، جز به آنچه تو خبر داده اى و بيان فرموده اى، گويا نشود و رنج نكشيم جز براى آنچه به پاداش تو نزديك مى كند و به جا نياوريم مگر چيزى را كه از كيفر تو نگه مى دارد .;

مَن ضَحِكَ ضَحكَةً مَجَّ مِن عقلِهِ مَجَّةَ عِلمٍ .;

هركه يك خنده زند ، مقدارى علم از سرش بِپَرد .;

مَن باتَ شَبعانَ و بحَضرَتِهِ مُؤمِنٌ طاوٍ، قالَ اللّه ُ تعالى ; مَلائكَتِي ، اُشهِدُكُم على هذا العَبدِ إنّي أمَرتُهُ فَعَصانِي و أطاعَ غَيرِي فَوَكَلتُهُ إلى عَمَلِهِ، و عِزَّتِي و جَلالي لا غَفَرتُ لَهُ أبدا .;

هركه شب را با شكم سير بگذراند و در كنارش مؤمنى گرسنه باشد ، خداوند متعال فرمايد ; فرشتگان من! شما را بر اين بنده گواه مى گيرم، كه من به او دستور دادم و او نا فرمانيم كرد و از غيرِ من فرمان برد ؛ پس ، او را به كارش وا گذاشتم . به عزّت و جلالم سوگند كه هرگز او را نيامرزم .;

كَفانا اللّه ُ و إيّاكُم كَيدَ الظالِمِينَ و بَغيَ الحاسِدِينَ و بَطشَ الجَبّارِينَ، أيُّها المؤمنونَ لا يَفتِنَنَّكُمُ الطَّواغِيتُ و أتباعُهُم من أهلِ الرَّغبَةِ في الدنيا .;

خداوند ما و شما را از مكر ستمگران و تجاوز حسودان و خشم جبّاران نگه دارد . اى مؤمنان! طغيانگران و پيروانِ دنيا دوستِ آنها ، شما را به فتنه (گناه و گمراهى) نيندازند .;

إذا رَأيتُ مَولايَ ذُنُوبي فَزِعتُ، و إذا رَأيتُ عَفوَكَ طَمِعتُ .;

سرورم! چون به گناهان خود مى نگرم بيمناك مى شوم و چون به بخشش تو مى نگرم ، [اميد] مى بندم .;

فإنّما أسألُكَ لِقَديمِ الرَّجاءِ فيكَ، و عَظيمِ الطَّمَعِ منكَ؛ الذي أوجَبتَهُ على نفسِكَ مِن الرَّأفَةِ و الرَّحمَةِ .;

خدايا! به سبب اميد ديرينى كه به تو دارم و چشمداشت بزرگى كه از تو دارم و به سبب رأفت و رحمتى كه بر خود فرض كرده اى ، از تو مسألت مى كنم .;

و اجعَلْ لي يَدا عَلى مَن ظَلَمَنِي، و لِسانا عَلى مَن خاصَمَني ، و ظَفَرا بمَن عانَدَني، و هَب لي مَكرا على مَن كايَدَني، و قُدرَةً على مَنِ اضطَهَدَني .;

[خدايا!] براى من در برابر كسى كه به من ستم كند ، دستى و در برابر كسى كه با من مجادله و ستيز مى كند ، زبانى قرار ده و بر آن كه با من دشمنى مى كند ، پيروزيم ده و در برابر كسى كه به من نيرنگ مى زند ، مرا نيرنگى ببخش و در برابر كسى كه به من ستم مى كند ، قدرتى قرار ده .;

اللّهُمَّ إنّي أعتَذِرُ إلَيكَ مِن مَظلومٍ ظُلِمَ بِحَضرَتِي فلَم أنصُرْهُ، و مِن مَعروفٍ اُسدِيَ إلَيَّ فلَم أشكُرْهُ ، و مِن مُسِيءٍ اعتَذَرَ إلَيَّ فلَم أعذِرْهُ .;

بار خدايا! من از درگاه تو عذر مى خواهم اگر در حضور من به ستمديده اى ستم رسيده و من ياريش نرسانده ام . و اگر به من نيكى و احسانى شده و من سپاسگزارى نكرده ام . و اگر بد كننده اى از من پوزش خواسته و من پوزش خواهى او را نپذيرفته ام.;

لا عِبادَةَ إلاّ بالتَفَقُّهِ .;

هيچ عبادتى جز با شناخت ارزش ندارد.;

إنّي أكرَهُ أن أعبُدَ اللّه َ و لا غَرَضَ لي إلاّ ثَوابُهُ، فأكونَ كالعَبدِ الطَّمِعِ المُطَمَّعِ؛ إن طَمِعَ عَمِل و إلاّ لَم يَعمَلْ، و أكرَهُ أن (لا) أعبُدَهُ إلاّ لِخَوفِ عِقابِهِ، فأكونَ كالعَبدِ السُّوءِ؛ إن لَم يَخَفْ لَم يَعمَلْ. قيلَ ; فِلمَ تَعبُدُهُ ؟ قالَ ; لِما هُو أهلُهُ بِأيادِيهِ علَيَّ و إنعامِهِ .;

خوش ندارم كه خدا را عبادت كنم و از آن هدفى نداشته باشم جز [ رسيدن به ]پاداش او؛ زيرا در اين صورت مانند برده طمعكارم كه اگر به چيزى چشم داشته باشد كار مى كند و گرنه كار نمى كند . همچنين خوش ندارم خدا را فقط به سبب ترس از كيفر او عبادت كنم ؛ چه در اين حال همچون بنده نابكارى خواهم بود كه اگر نترسد ، كار نمى كند. عرض شد; پس، براى چه خدا را عبادت مى كنى؟ فرمود; زيرا او به سبب الطاف و نعمتهايش به من ، سزاوار عبادت است.;

يَقولُ اللّه ُ ; ابنَ آدَمَ، اِعمَل بِما افتَرَضتُ عَلَيكَ تَكُن مِن أعبَدِ النّاسِ .;

خدا مى فرمايد; فرزند آدم! به آنچه بر تو واجب كرده ام عمل كن تا از عابدترين مردمان باشى.;

أسألُكَ مِنَ الشَّهادَةِ أقسَطَها، و مِنَ العِبادَةِ أنشَطَها .;

خدايا! از شهادت دادن، عادلانه ترين آن را و از عبادت با نشاط ترينش را از تو مسألت دارم.;

عَجِبتُ لِمَن يَحتَمي عَنِ الطَّعامِ لِمَضَرَّتِهِ، وَ لا يَحتَمي مِنَ الذَّنبِ لِمَعَرَّتِهِ ! .;

در شگفتم از كسى كه از غذاى زيان آور پرهيز مى كند، اما از گناه كه زيانبار است نمى پرهيزد!;

العَجَبُ كلُّ العَجَبِ لِمَن شَكَّ في اللّه ِ و هُوَ يَرَى الخَلقَ ! .;

شگفتى تمام از كسى است كه آفرينش را مى بيند و با اين حال در وجود خدا شكّ مى كند!;

العَجَبُ كلُّ العَجَبِ لِمَن أنكَرَ النَّشأةَ الاُخرى و هُوَ يَرَى النَّشأةَ الاُولى ! .;

شگفتى تمام از كسى است كه زندگى اين جهان را مى بيند و زندگى آن جهان را انكار مى كند!;

العَجَبُ كلُّ العَجَبِ لِمَن عَمِلَ لِدارِ الفَناءِ و تَرَكَ دارَ البَقاءِ ! .;

شگفتى تمام از كسى است كه براى سراى فانى كار مى كند و سراى جاويد را رها مى سازد!;