الإمامُ الرِّضا عليه السلام
قالَ رَسولُ اللّه ِ صلى الله عليه و آله ; لَمّا اُسرِيَ بي إلَى السَّماءِ بَلَغَ بِي جَبرَئيلُ مَكانا لَم يَطَأْهُ قَطٌّ جَبرَئيلُ ، فكُشِفَ لَهُ فأراهُ اللّه ُ مِن نورِ عَظَمَتِه ما أحَبَّ .;
امام رضا عليه السلام
رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود; چون شبانه به آسمان برده شدم، جبرئيل مرا به جايى رسانيد كه او خود هرگز قدم در آن جا ننهاده بود. پس، پرده ها براى رسول خدا كنار زده شد و خداوند از نور عظمت خود تا دوست داشت به او نشان داد.;
الكافي : 1/98/8 .

الإمامُ الرِّضا عليه السلام ـ لَمّا سَألَهُ عِمرانُ الصّابي بِحَضرَةِ المَأمونِ
العَينُ نورٌ مُرَكَّبَةٌ ، أمِ الرُّوحُ تُبصِرُ الأشياءَ مِن مَنظَرِها ؟ ـ ; العَينُ شَحمَةٌ و هُوَ البَياضُ و السَّوادُ ، و النَّظَرُ لِلرُّوحِ ، دَليلُهُ أنَّكَ تَنظُرُ فيهِ فتَرى صورَتَكَ في وَسَطِهِ ، و الإنسانُ لا يَرى صورَتَهُ إلاّ في ماءٍ أو مِرآةٍ و ما أشبَهَ ذلكَ .;
امام رضا عليه السلام ـ در پاسخ به عمران صابى كه از امام رضا عليه السلام پرسيد
آيا چشم نورى مركّب است يا روح ، اشياء را از دريچه آن مى بيند؟ ـ فرمود; چشم يك تكّه پيه سپيد و سياه است. و ديدن، كار روح است. دليلش اين است كه تو در چشم ديگرى نگاه مى كنى و عكس خودت را در ميان آن مى بينى و انسان تصوير خود را جز در آب يا آينه و امثال آن نمى بيند.;
بحار الأنوار : 61/250/4 .

الإمامُ الرِّضا عليه السلام
أفضَلُ العَقلِ مَعرِفَةُ الإنسانِ نَفسَهُ .;
امام رضا عليه السلام
برترين [مرحله] خرد، خود شناسى انسان است.;
بحار الأنوار : 78/352/9 .

الإمامُ الرِّضا عليه السلام ـ في عِلّةِ وُجوبِ الإيمانِ بِاللّه ِ و بِرُسُلِهِ و بِما جاءَ مِن عِندِ اللّه ِ ـ
لِعِلَلٍ كَثيرَةٍ ، مِنها; أنَّ مَن لَم يُقِرَّ بِاللّه ِ عَزَّ و جلَّ ، و لَم يَجتَنِب مَعاصِيَهُ ، و لَم يَنتَهِ عَنِ ارتِكابِ الكَبائرِ ، و لَم يُراقِبْ أحَدا فيما يَشتَهي و يَستَلِذُّ عَنِ الفَسادِ و الظُّلمِ و إذا فَعَلَ النّاسُ هذِهِ الأشياءَ و ارتَكَبَ كُلُّ إنسانٍ ما يَشتَهي و يَهواهُ مِن غَيرِ مُراقَبَةٍ لأحَدٍ كانَ في ذلكَ فَسادُ الخَلقِ أجمَعينَ و وُثوبُ بَعضِهِم عَلى بَعضٍ فغَصَبوا الفُروجَ و الأموالَ ··· و مِنها ; أنّا وَجَدنا الخَلقَ قَد يَفسُدونَ بِاُمورٍ باطِنَةٍ مَستورَةٍ عَنِ الخَلقِ ، فلَولا الإقرارُ بِاللّه ِ و خَشيَتُهُ بالغَيبِ لَم يَكُنْ أحَدٌ إذا خَلا بِشَهوَتِهِ و إرادَتِهِ يُراقِبُ أحَدا في تَركِ مَعصِيَةٍ .;
امام رضا عليه السلام ـ در بيان علت وجوب ايمان به خدا و فرستادگان او و آنچه از نزد خدا آمده است ـ فرمود
اين ايمان به دلايل فراوانى ضرورت دارد؛ از جمله اين كه اگر كسى به وجود خداوند عزّ و جلّ اعتراف نمى كرد و از معاصى او دورى نمى ورزيد و از ارتكاب گناهان بزرگ باز نمى ايستاد و در پيروى از خواهشهاى نفسانى و لذّت بردن از فساد و ظلم و حق كشى از كسى نمى ترسيد، و هرگاه مردم دست به اين كارها مى زدند و هر كس بدون ترس و پروا از كسى به دنبال خواستها و هوسهاى خود مى رفت، بى گمان مردم همه به فساد و تبهكارى كشيده مى شدند و به جان يكديگر مى افتادند و به ناموس و اموال هم تجاوز مى كردند··· يكى ديگر از دلايل آن اين است كه ما مى بينيم مردم در نهان و به دور از چشم مردم دست به فساد و خلاف مى زنند. اگر اقرار [و ايمان] به وجود خدا و ترس از غيب دانى او نبود، هيچ كس، هرگاه در خلوت، با خواهش و خواسته اى نفسانى روبه رو مى شد، در ترك معصيت از كسى نمى ترسيد.;
عيون أخبار الرضا : 2/99/1 .

الإمامُ الرِّضا عليه السلام
كُنهُهُ تَفريقٌ بَينَهُ و بَينَ خَلقِهِ .;
امام رضا عليه السلام
كنه او، جدا كننده ميان او و آفريدگان اوست.;
التوحيد : 36/2 .

الإمامُ الرِّضا عليه السلام ـ في صِفَةِ اللّه ِ سُبحانَهُ ـ
هُوَ أجَلُّ مِن أن يُدرِكَهُ بَصَرٌ ، أو يُحيطَ بِه وَهمٌ ، أو يَضبِطَهُ عَقلٌ .;
امام رضا عليه السلام ـ در وصف خداوند سبحان ـ فرمود
او والاتر از آن است كه ديده اى دريابدش، يا در وهمى بگنجد، يا خردى فراچنگش آورد.;
التوحيد : 252/3 .

الإمامُ الرِّضا عليه السلام
إنَّ لِلنّاسِ في التَّوحيدِ ثَلاثَةَ مَذاهِبَ ; مَذهَبُ إثباتٍ بِتَشبيهٍ ، و مَذهَبُ النَّفْيِ ، و مَذهَبُ إثباتٍ بِلا تَشبيهٍ ; فمَذهَبُ الإثباتِ بِتَشبيهٍ لا يَجوزُ ، و مَذهَبُ النَّفيِ لا يَجوزُ ، و الطَّريقُ في المَذهَبِ الثّالِثِ إثباتٌ بِلا تَشبيهٍ .;
امام رضا عليه السلام
براى مردم در توحيد سه مذهب است; مذهب اثبات از طريق تشبيه، مذهب نفى و مذهب اثبات بدون تشبيه [او به مخلوق]. مذهب اثبات از طريق تشبيه جايز نيست، مذهب نفى نيز نادرست است و راه درست همان راه سوم است؛ اثبات بدون تشبيه.;
التوحيد : 101/10 .

الإمامُ الرِّضا عليه السلام
أوَّلُ عِبادَةِ اللّه ِ مَعرِفتُهُ، و أصلُ مَعرِفةِ اللّه ِ جلَّ اسمُهُ تَوحيدُهُ ، و نِظامُ تَوحيدِهِ نَفيُ التَّحديدِ عَنهُ ؛ لِشَهادَةِ العُقولِ أنَّ كلَّ مَحدودٍ مَخلوقٌ .;
امام رضا عليه السلام
نخستين گام در بندگى خدا شناخت اوست و پايه شناخت خداوند بلند نام، يگانه دانستن اوست و نظام توحيدش نفى حدّ و حدود از اوست؛ زيرا خردها بر اين گواهى مى دهند كه هر موجود محدودى مخلوق است.;
الأمالي للطوسي : 22/28 .

الإمامُ الرِّضا عليه السلام
أحَدٌ لا بِتَأويلِ عَدَدٍ .;
امام رضا عليه السلام
يكى است، اما نه به معناى عددى آن.;
التوحيد : 37/2 .

الإمامُ الرِّضا عليه السلام
و لَو حُدَّ لَهُ وَراءٌ إذا حُدَّ لَهُ أمامٌ ، و لَوِ التُمِسَ لَهُ التَّمامُ إذا لَزِمَهُ النُّقصانُ .;
امام رضا عليه السلام
اگر برايش پسى معيّن شود، پيشى نيز معيّن خواهد شد و اگر برايش تماميّت جستجو گردد، نقصان و كاستى لازمش مى آيد.;
التوحيد : 40/2.

عنه عليه السلام ـ لِزندِيقٍ سَألَهُ
لِمَ لا حَدَّ لَهُ ؟ ـ ; لِأنَّ كُلَّ مَحدودٍ مُتَناهٍ إلى حَدٍّ ، و إذا احتُمِلَ التَّحديدُ احتَمِلَ الزِّيادَةُ ، و إذا احتُمِلَ الزِّيادَةُ احتُمِلَ النُّقصانُ ، فَهُوَ غَيرُ مَحدودٍ ، و لا مُتَزايَدٍ ، و لا مُتَناقَصٍ ، و لا مُتَجَزَّأٍ ، و لا مُتَوَهَّمٍ .;
امام رضا عليه السلام ـ در پاسخ به زنديقى كه پرسيد
چرا خدا حدّ ندارد؟ ـ فرمود ; زيرا هر محدودى نهايتى دارد و هر گاه حدّ بردار شد، فزونى بردار است و چون فزونى بردار باشد كاستى بردار است. پس، او نه حدّ و نهايتى دارد، نه افزايش مى يابد، نه كاستى مى پذيرد، نه داراى جزء است و نه در وهم مى گنجد.;
التوحيد : 252/3 .

الإمامُ الرِّضا عليه السلام ـ في عِلَّةِ لُزومِ الإقرارِ بِأنَّ اللّه َ لَيسَ كَمِثلِهِ شَيءٌ ـ
لِعِلَلٍ ; ··· و مِنها أنَّهُ لَو لَم يَجِبْ عَلَيهِم أن يَعرِفوا أنَّهُ لَيسَ كَمِثلِهِ شَيءٌ لَجازَ عِندَهُم أن يَجرِيَ عَلَيهِ ما يَجري عَلَى المَخلوقينَ مِنَ العَجزِ و الجَهلِ و التَّغَيُّرِ و الزَّوالِ و الفَناءِ و الكِذبِ و الاعتِداءِ ، و مَن جازَت عَلَيهِ هذِهِ الأشياءُ لَم يُؤمَنْ فَناؤهُ و لَم يُوثَقْ بِعَدلِهِ ، و لَم يُحَقَّقْ قَولُهُ و أمرُهُ و نَهيُهُ و وَعدُهُ و وَعيدُهُ و ثَوابُهُ و عِقابُهُ ، و في ذلكَ فَسادُ الخَلقِ و إبطالُ الرُّبوبِيَّةِ .;
امام رضا عليه السلام ـ در بيان علت لزوم اقرار به اين كه خدا مانندى ندارد ـ فرمود
به دلايلى چند، از جمله اين كه اگر بر مردمان لازم نبود كه بدانند خداوند مانندى ندارد، هر آينه برايشان روا بود كه صفاتى چون ناتوانى و نادانى و دگرگون پذيرى و زوال و نيستى و دروغ و تجاوز، كه به آفريدگان نسبت داده مى شود، در حق او نيز به كار برده شود و كسى كه اين صفات در وجودش روا باشد، در معرض فناست و به عدالتش اعتمادى نشايد و گفتار او و امر و نهى و وعده و وعيد و پاداش دهى و كيفر رسانيش تحقق نمى پذيرد و اين امر موجب تباهى خلق و بطلان ربوبيّت است.;
علل الشرائع : 256/9 .

الإمامُ الرِّضا عليه السلام ـ في قولِهِ تعالى
«لا تُدرِكُهُ الأبصارُ ···» ـ ; لا تُدرِكُهُ أوهامُ القُلوبِ ، فكَيفَ تُدرِكُهُ أبصارُ العُيونِ ؟ ! .;
امام رضا عليه السلام ـ درباره آيه «ديدگان او را در نمى يابند···» ـ فرمود
اوهام دلها او را در نمى يابند، چگونه نگاه چشمها دريابندش؟!;
الأمالي للصدوق : 495/673 .

عنه عليه السلام
مُتَجَلٍّ لا بِاستِهلالِ رُؤيَةٍ .;
امام رضا عليه السلام
آشكار است، اما نه آشكارىِ ناشى از ديدن.;
التوحيد : 37/2 .

عنه عليه السلام
لا يَشمَلُهُ المَشاعِرُ ، و لا يَحجُبُهُ الحِجابُ ، فالحِجابُ بَينَهُ و بَينَ خَلقِهِ لاِمتِناعِه مِمّا يُمكِنُ في ذَواتِهِم ، و لإمكانِ ذَواتِهِم مِمّا يَمتَنِعُ مِنهُ ذاتُهُ ، و لاِفتِراقِ الصّانِعِ و المَصنوعِ ، و الرَّبِّ و المَربوبِ ، و الحادِّ و المَحدودِ .;
امام رضا عليه السلام
درك ها، او را فرا نمى گيرد و حجاب ، او را پوشيده نمى دارد . از آفريدگانش در حجاب است؛ زيرا آنچه براى ذات آنان ممكن است، براى او ممتنع مى باشد و آنچه ذات او از آن امتناع دارد، براى ذات آنها ممكن است و نيز به دليل جدايى و تفاوتى است كه ميان سازنده و ساخته شده و پروردگار و پرورده و محدود كننده و محدود شده وجود دارد.;
التوحيد : 56/14.

الإمامُ الرِّضا عليه السلام
ابتِداؤهُ إيّاهُم دَليلُهُم عَلى أن لا ابتِداءَ لَهُ ، لِعَجزِ كُلِّ مُبتَدَأٍ عَنِ ابتِداءِ غَيرِهِ .;
امام رضا عليه السلام
همين كه خداوند آفرينش خلايق را آغاز كرده دليل بر اين است كه خود او را آغازى نيست؛ زيرا هيچ آغاز شده اى [به وسيله ديگرى ]نمى تواند آغازگر غير خود باشد.;
التوحيد : 36/2 .

الإمامُ الرِّضا عليه السلام
القِدَمُ صِفَتُهُ الّتي دَلَّتِ العاقِلَ عَلى أنَّهُ لا شَيءَ قَبلَهُ ، و لا شَيءَ مَعَهُ في دَيمومِيَّتِهِ ، فَقَد بانَ لَنا بإقرارِ العامَّةِ مُعجِزَةِ الصِّفَةِ أنَّهُ لا شَيءَ قَبلَ اللّه ِ و لا شَيءَ مَعَ اللّه ِ في بَقائهِ ، و بَطَلَ قَولُ مَن زَعَمَ أنَّهُ كانَ قَبلَهُ أو كانَ مَعَهُ شَيءٌ ، و ذلكَ أنَّهُ لَو كانَ مَعَه شَيءٌ في بَقائهِ لَم يَجُزْ أن يَكونَ خالِقا لَهُ .;
امام رضا عليه السلام
قِدَم (بى آغازى خدا) صفتى است كه خردمند را به اين نكته رهنمون مى شود كه هيچ چيز پيش از او نيست و در هميشگى بودنش يار و شريكى ندارد. پس، به اعتراف همگان و اين صفتِ عاجز كننده، براى ما روشن گشت كه نه پيش از خدا چيزى بوده است و نه همزمان با او، پس اين سخن كه پيش از خدا يا همزمان با او موجودى بوده نادرست است؛ زيرا اگر همزمان با او چيزى باشد در اين صورت روا نخواهد بود كه خدا آفريننده آن باشد.;
الكافي : 1/120/2 .

الإمامُ الرِّضا عليه السلام
انَّما سُمِّيَ اللّه ُ تَعالى بِالعِلمِ بِغَيرِ عِلمٍ حادِثٍ عَلِمَ بِهِ الأشياءَ ، استَعانَ بِهِ عَلى حِفظِ ما يَستَقبِلُ مِن أمرِهِ .;
امام رضا عليه السلام
خداوند متعال به علم موصوف شده است نه به علمى حادث كه با آن اشياء را بداند و براى كار آينده اش از آن كمك بگيرد.;
الكافي : 1/121/2 .

الإمامُ الرِّضا عليه السلام
الحَمدُ للّه ِِ فاطِرِ الأشياءِ إنشاءً ، و مُبتَدِعِها ابتِداءً بِقُدرَتِهِ و حِكمَتِهِ ، لا مِن شَيءٍ فَيَبطُلَ الاختِراعُ ، و لا لِعِلَّةٍ فلا يَصِحَّ الابتِداعُ ، خَلَقَ ما شاءَ كَيفَ شاءَ .;
امام رضا عليه السلام
ستايش خداى را سزد كه با قدرت و حكمت خويش اشياء را آفريد و ابداع كرد نه از چيزى ديگر كه اختراع صادق نيايد و نه به علّتش تا در نتيجه، ابداعى در كار نباشد. او آفريد هر آنچه كه خواست و هر گونه كه خواست.;
. التوحيد : 98/5 .

الإمامُ الرِّضا عليه السلام ـ لمّا قيل لَهُ
هل يقدر ربّك على أن يدخل الدنيا في بيضه ـ ; نَعَم ، و في أصغَرَ مِنَ البَيضَةِ ! قد جَعَلَها في عَينِكَ و هِيَ أقَلُّ مِنَ البَيضَةِ ؛ لِأنَّكَ إذا فَتَحتَها عايَنتَ السَّماءَ و الأرضَ و ما بَينَهُما ، و لَو شاءَ لأعماكَ عَنها .;
امام رضا عليه السلام ـ آن گاه كه به او گفته شد آيا پروردگار تو مى تواند دنيا را در داخل تخم مرغى جاى دهد ـ فرمود
آرى، در چيزى كوچكتر از تخم مرغ هم مى تواند زمين را جاى دهد! آن را در چشم تو كه كوچكتر از تخم مرغ مى باشد جاى داده است؛ اگر چشمانت را باز كنى آسمان و زمين و هر آنچه را كه ميان آسمان و زمين است مشاهده مى كنى، در حالى كه اگر خداوند بخواهد تو را از ديدن آنها كور مى گرداند.;
التوحيد : 130/ 11 .