روش شستن بدن در مورد جنابت۱

وضو و غسل

اصل قانون جنابت این است که بدن شسته بشود. چیزی که در جنابت لازم است فقط شستن بدن است و رسیدن آب به بدن کافی است. در روایت آمده است: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ غُسْلِ الْجَنَابَةِ فَقَالَ تَبْدَأُ فَتَغْسِلُ كَفَّيْكَ ثُمَّ تُفْرِغُ بِيَمِينِكَ عَلَى شِمَالِكَ فَتَغْسِلُ فَرْجَكَ وَ مَرَافِقَكَ ثُمَّ تَمَضْمَضْ وَ اسْتَنْشِقْ ثُمَّ تَغْسِلُ جَسَدَكَ مِنْ لَدُنْ قَرْنِكَ إِلَى قَدَمَيْكَ لَيْسَ قَبْلَهُ وَ لَا بَعْدَهُ وُضُوءٌ وَ كُلُّ شَيْ‌ءٍ أَمْسَسْتَهُ الْمَاءَ فَقَدْ أَنْقَيْتَهُ وَ لَوْ أَنَّ رَجُلًا ارْتَمَسَ فِي الْمَاءِ ارْتِمَاسَةً وَاحِدَةً أَجْزَأَهُ ذَلِكَ وَ إِنْ لَمْ يَدْلُكْ جَسَدَهُ.[2] یعنی ... هرچیزی که به آن آب رسانده ای تمییزش کرده ای ... ملاک کلی این روایت است و چیزهای دیگر مهم نیست. البته شرائطی وجود دارد که غسل جنابت بتواند بدن را کامل تمییز کند. یکی از این شرائط این است که اولین کار باقیمانده‌ی منی در مجرا را با ادرار یا با اجتهاد خارج کند زیرا منی باقیمانده ممکن است بعد از شستن بدن خارج بشود و بدن را کثیف کند. روایات می‌فرماید زمانیکه انسان ادرار می‌کند باعث می‌شود که چیزی ار منی در بدن باقی نماند. بعد از اخراج باقیمانده‌ی منی باید دستان تا آرنج شسته بشود. آلت و فرج هم باید شسته بشود. مضمضه کردن نیز باید صورت بگیرد و نشان می‌دهد که جنابت داخل بدن را هم کثیف می‌کند. روایت می‌فرماید بعد از جنابت آب یا غذا مصرف نکنید زیرا برای شما ضرر دارد و آسیب می‌رساند. یکی از مستحاب غسل این است که قبل از آن مضمضه و استنشاق صورت بگیرد. استنشاق عمل دیگری است که خوب است قبل از غسل جنابت انجام شود و نشان می‌دهد بر اثر جنابت داخل بینی هم کثیف می‌شود. این کارها جزء سنن پیامبر(ص) است. هر بار که منی از بدن خارج بشود، بدن کثیف می‌شود اگر بعد از غسل کردن آب منی خارج بشود باید مجددا کل بدن را بشوید. آب مرد اگر از فرج زن بیرون بیاید موجب جنب شدن زن نمی‌شود بلکه آب خود زن باعث جنابتش می‌شود. اول آب روی سر ریخته بشود و بعد باقی بدن شسته بشود. عرض شد قانون شستن کل بدن است. چرا باید اول شستن سر اول صورت بگیرد؟ به جهت حفظ طهارت و پاکیزگی بدن است چون اگر بدن قبل از سر شسته شود، با شستن سر مواد کثیف در سر روی بدن می‌آید به همین جهت می‌فرماید اول سر و بعد بدن را بشویید. اگر کسی بتواند قسمت پایین بدن را بشوید و قسمت های بالایی را به گونه ای بشوید که آب قسمت های بالا به پایین سرایت نکند کافی است. ترتیب سر قبل از بدن لازم نیست و اگر لازم باشد از جهت کثیف نشدن بدن است. ترتیب چپ و راست در راستای تمییزی و پاکی هیچ تاثیری ندارد. در حکم شرعی هم فقهاء در ترتیب چپ و راست تردید دارند. بعد از سر آب بر باقیمانده‌ی بدن ریخته شود و بدن تمییز شود. به همین جهت فقهاء می‌فرمایند یک ارتماس کافی است. در ارتماس اول پاها وارد آب می‌شود و بعد سر و سینه زیرا مشکل ترشح آب سر بر بدن وجود ندارد زیرا در آب کر یا آب زیاد وارد شده است و همه‌ی بدن وارد آب می‌شود و همه‌ی بدن تمییز می‌شود. اگر کسی روی شانه ادرار داشته باشد موقع شستن غساله به پایین سرازیر می‌شود و بدن را کثیف می‌کند و در غسل جنابت همین طور است. مانعی نیست قسمتی از بدن امروز و قسمت دیگر در زمان دیگر یا روز دیگر شسته بشود ولی مطلوب این است که حتی الامکان انسان غسل را سریع تر انجام بدهد و کثیف بر او صادق نباشد. اگر بعد از شستن بدن منی خارج بشود شاید از روایات استفاده شود که نیاز به شستن مجدد می‌باشد و قانون این است که هرگاه از انسان منی چه با لذت و چه بدون لذت خارج بشود نیاز به شستن وجود دارد. آیا شستن موها لازم است یا شستن پوست کافی است؟ مهم شستن پوست است و فقهاء می‌فرمایند شستن مو لازم نیست ولی در بحث پاکیزگی شاید شستن مو هم لازم باشد زیرا روایت می‌فرماید: أَنَّ تَحْتَ كُلِ‌ شَعْرَةٍ جَنَابَةٌ فَبَلِّغِ الْمَاءَ تَحْتَهَا فِي أُصُولِ الشَّعْرِ كُلِّهَا وَ خَلِّلْ أُذُنَيْكَ بِإِصْبَعِكَ وَ انْظُرْ أَنْ لَا تُبْقِيَ شَعْرَةً مِنْ رَأْسِكَ وَ لِحْيَتِكَ إِلَّا وَ تُدْخِلُ تَحْتَهَا[3] یعنی تحت هر مویی جنابتی است ... مراد کل مو نیست بلکه محل اتصال مو به بدن است. اگر بگوییم جنابت از زیر هر مویی جنابت خارج می‌شود شستن مو لازم نیست. موی خانم ها خیلی بلند است و می‌توانند قسمتی از موها را بپوشانند تا خیس نشود. مطلوب این است که در انجام غسل عجله کرد و هر وقت بدن کثیف شد باید به سرعت آن را تمییز کرد. در مورد حکم شرعی تا وقت نماز فرصت است ولی از جهت بهداشتی تا زمان خوردن و آشامیدن فرصت دارد زیرا جنب نباید بخورد و بیاشامد. اگر کسی ناچار به خوردن و آشامیدن شد و نمی‌توانست غسل کند می‌فرماید حداقل مضمضه کند و استنشاق کند و بعد بخورد و بیاشامد. در روایت آمده است اگر جنب بخورد و بیاشامد مبتلا به پیسی یا خوره می‌شود. مضمضمه کردن و استنشاق کراهت خوردن و آشامیدن جنب را کم می‌کند.