ادامه ی سفارش هشتم

وضو و غسل

روایت مطلق است و وضوء گرفتن پشت سر هم و بدون فاصله را هم شامل می‌شود. یا اینکه وضوء گرفتن برای هر نمازی هم مستحب است. اگر انسان برای نماز ظهر وضوء گرفت و ظهر خواند، وضوء گرفتن برای خواندن عصر هم دوباره مستحب است. أَنَّهُ كَانَ يُجَدِّدُ الْوُضُوءَ لِكُلِ‌ صَلَاةٍ يَبْتَغِي‌ بِذَلِكَ الْفَضْلَ لَا عَلَى أَنَّ ذَلِكَ يَجِبُ إِلَّا مِنْ حَدَثٍ.[8] یعنی ... وضوء برای تمام نماز ها مطلوب است... هم اهمیت وضوء ثابت می‌شود و هم ثابت می‌کند وضوء گرفتن پشت سر هم اشکال ندارد و اسراف و وسواس محسوب نمی‌شود. زمانی که در وضوء اول شک کنی و دوباره وضوء بگیری یا دائما شک کنی که آیا محدث شدم یا نه و دوباره وضوء بگیری خوب نیست و وسواس است و از این نوع تکرار وضوء‌ نهی شده است. وضوء از نظر پاکیزگی و بهداشت برای کافر هم اثر دارد. دست کافر هم با تکرار شستن دست، تمییز تر می‌شود ولی اینکه آیا به او ثواب هم داده می‌شود یا نه و اعمال کافر درست محسوب می‌شود یا نه یک بحث فقهی است و داخل در بحث ما نیست و فقهاء باید بگویند که عبادت کافر درست است یا نه؟ کافر به کتابی و غیر کتابی تقسیم می‌شود و در کتابی هم اختلاف است ولی اگر گفتیم کافر کتابی تمییز است، مثلا روایت داریم که خادم مجوسی دستش را بشوید می‌تواند غذا بپزد، در اینصورت اگر دستش را بشوید یا تکرار کند یقینا تمییزی برای او حاصل می‌شود. اینکه نور علی نور که در روایت وضوء آمده است اشاره به آیه 35 از سوره‌ی نور دارد و مقابل کفار که ﴿ظُلُماتٌ بَعْضُها فَوْقَ بَعْض‌﴾[9] است باید تفسیر آیه را دید ولی نور علی نور اینگونه است که وقتی دو نور با هم ادغام شود نورانی تر می‌شود و وقتی دو پاکیزگی پشت سر هم باشند پاکیزه تر می‌شود. باید ببینیم بحث پاکیزگی است یا بحث نماز است؟ وقتی می‌گویید بدن طاهر است یعنی می‌توانید نماز بخوانید و آیا اگر انسان دوبار وضوء‌ به این معنا است که انسان دو تا حکم دارد و اینگونه باشد که شما می‌توانی نماز بخوانی، ‌شما می‌توانی نماز بخوانی و دو بار تکرار شده باشد؟ قطعا این مراد نیست زیرا انسان با یک وضوء می‌تواند نماز بخواند. پاکی در شرع یعنی جواز دخول در نماز وجود دارد و بیش از این نیست و اینطور نیست که می‌توانی نماز بخوانی مضاعف شود بلکه پاکیزگی است که مضاعف می‌شود. وضوء عبادت است یا نه یک بحث مستقلی است و در جای خودش باید بحث کنیم که عبادت چیست شاید شخصی بگوید که در عبادت نیت شرط است ولی ما نیت را کنار می‌گذاریم و بدون نیت وضوء بگیرد، روایت می‌فرماید این وضوء (یعنی وضوء بدون نیت) نور علی نور است. وضوء کافر ثواب ندارد ولی می‌فهمد که تمییزی می‌آورد. ما می‌گوییم وضوء دو اثر دارد. یک اثر آن جواز دخول در نماز است و یک اثر آن مربوط به پاکیزگی است زیرا در روایات خواندیم که روح وضوء‌ و غسل پاکیزگی است و علت اصلی پاکیزگی است و ما از زاویه‌ی پاکیزگی نگاه می‌کنیم. بعض از روایات بیشتر ناظر به پاکیزگی هستند. روایاتی که روی وضوء بر روی وضوء تاکید دارند بحث از نماز ندارند زیرا با یک وضوء هم می‌توان نماز خواند بنابراین این روایت برای پاکیزگی است که روح وضوء است. یعنی انسان اگر دوبار وضوء بگیرد نورانی می‌شود و صورتش شاداب می‌شود و پاک و پاکیزه می‌شود. اگر گفتیم علت غسل جنابت پاکیزگی و نظافت است همانطور که در روایت آمده است می‌فهمیم که انسان اگر بهتر بدنش و صورتش را بشوید پاک تر می‌شود و می‌فهمیم که اگر بهتر وضوء گرفته شود پاکی بیشتر حاصل می‌شود به همین جهت «اسباغ الوضوء» داریم یعنی بهتر و محکم تر وضوء گرفتن مطلوب است. وضوء گرفتن با آب غصبی از ناحیه‌ی غصب بودن حکم دیگری و مکانیزم دیگر و ملاکات دیگری دارد ولی وضوء گرفتن با آب غصبی هم پاکیزگی می‌آورد. غذای حرام برای سلامتی انسان ضرر دارد و آب غصبی هم چون غصب است خطر دارد نه اینکه چون کثیف است خطر دارد بنابراین بحث قذارت و کثیفی در آب غصبی مطرح نیست و مصرف کردن حرام حکمت های خاص به خود را دارد. بنابراین مواردی داریم که انسان باید وضوء بگیرد ولی هیچ داعی شرعی ندارد و باید برای پاکیزگی محسوب کنیم و تعارضی هم بین روایات باقی نمی‌ماند. در روایت آمده است: يَا أَنَسُ أَكْثِرْ مِنَ‌ الطَّهُورِ يَزِدِ اللَّهُ فِي عُمُرِكَ وَ إِنِ اسْتَطَعْتَ أَنْ تَكُونَ بِاللَّيْلِ وَ النَّهَارِ عَلَى طَهَارَةٍ فَافْعَلْ فَإِنَّكَ تَكُونُ إِذَا مِتَّ عَلَى الطَّهَارَةِ شَهِيدا[10] یعنی ای انس زیاد تمییز کن و وضوء بگیر خداوند عمر تو را طولانی می‌کند و اگر توانستی در شب و روز طاهر باشی این کار را انجام بده ... معلوم می‌شود که یکی از اثرات زیاد وضوء گرفتن طول عمر است. در این روایت بحث از نماز نیست و شبانه روز باید بدن تمییز و پاکیزه باشد.