انزوای سیاسی و عدم همکاری با معاویه
امام حسن علیهالسلام
گفتهاند پس از خروج امام حسن(ع) از کوفه، گروهی از خوارج در نخیله جمع شدند تا به جنگ معاویه بروند. معاویه نامهای به حسن بن علی نوشت و از او خواست برگردد و با آنها بجنگد. امام نپذیرفت و در پاسخ او نوشت: اگر میخواستم با کسی از اهل قبله بجنگم، با تو میجنگیدم.[۱۶۲] همچنین وقتی گروهی دیگر از خوارج به رهبری حوثره اسدی بر ضد معاویه قیام کردند، معاویه از امام حسن(ع) خواست با آنها مقابله کند، ولی او همان پاسخ پیشین را داد و جنگیدن با معاویه را سزاوارتر دانست.[۱۶۳] در برخی روایات آمده است که امام مجتبی(ع) با وجود همراهی نکردن با معاویه و اعتراض به اقدامات او، هدایای او را میپذیرفت.[۱۶۴] مبلغی که معاویه در کنار هدایای دیگر برای او میفرستاد را سالانه یک میلیون درهم[۱۶۵] یا صد هزار دینار[۱۶۶] گفتهاند. از برخی نقلها برمیآید که وی گاه قرضهای خود را میپرداخت و بقیه را میان خویشان و زیردستان خود تقسیم میکرد[۱۶۷] و گاه همه آن هدایا را به دیگران میبخشید.[۱۶۸] اخباری نیز وجود دارد که حسن بن علی(ع) در مواردی هدایای معاویه را نمیپذیرفته است.[۱۶۹] این گونه اخبار، واکنشها و تردیدهایی را در پی داشته[۱۷۰] و از جمله در بُعد کلامی بحثهایی پیرامون آن مطرح شده است. برای نمونه سید مرتضی دریافت مال و صله از معاویه را برای امام حسن(ع) جایز و بلکه واجب شمرده و آن را از این باب دانسته که باید اموال حاکمی که به زور بر امت حکمفرما شده، گرفته شود.[۱۷۱]
