پس از رحلت پیامبر(ص)
امام علی علیهالسلام
پیامبر(ص) در صفر سال ۱۱ هجری درگذشت.[۷۵] علی(ع) پس از رحلت پیامبر(ص) و در ۳۳ سالگی به امامت رسید.[۷۶] علی(ع) مشغول کفن و دفن پیامبر بود که گروهی در سقیفه، ابوبکر را برای خلافت برگزیدند. پس از خلافت ابوبکر، امام علی(ع) ابتدا از بیعت خودداری کرد[۷۷] ولی سرانجام با او بیعت کرد.[۷۸] شیعیان معتقدند این بیعت از روی اجبار بوده[۷۹] و شیخ مفید معتقد است امام علی(ع) هرگز بیعت نکرده است.[۸۰][۸۱] به عقیده شیعه، یاران خلیفه برای گرفتن بیعت به خانه علی(ع) حمله کردند[۸۲] که طی آن فاطمه(س) آسیب دید و فرزندش سقط شد.[۸۳] در همین ایام، ابوبکر فدک را غصب کرد[۸۴] و علی(ع) به دادخواهی از فاطمه(س) برخاست.[۸۵] فاطمه(س) پس از واقعه حمله به خانه، در بستر بیماری افتاد و پس از مدت کوتاهی در سال یازدهم هجری به شهادت رسید.[۸۶] ابوبکر در سال ۱۳ هجری درگذشت[۸۷] و طبق وصیت او عمر بن خطاب به خلافت رسید.[۸۸] عمر در محرم سال ۱۴ هجری، برای نبرد با ساسانیان از مدینه خارج شد و در سرزمینی با نام صرار، اردو زد. او امام علی(ع) را به جای خود در مدینه قرار داد تا خود فرماندهی جنگ را به عهده بگیرد، اما پس از مشورت با برخی صحابه از جمله امام علی(ع)، از تصمیم خود منصرف شد و سعد بن ابیوقاص را به نبرد فرستاد.[۸۹] معادیخواه با استناد به نقلی از ابن اثیر گفته است علی(ع) در دوران خلیفه دوم، جز در سالهای نخست آن، منصب قضاوت داشته است.[۹۰][۹۱] در سال شانزدهم (یا هفدهم) هجری[۹۲] به پیشنهاد علی(ع) و پذیرش عمر، هجرت پیامبر(ص) از مکه به مدینه به عنوان مبدأ تاریخ اسلامی مشخص شد.[۹۳][۹۴] در سال ۱۷ هجری[۹۵] عمر برای فتح بیتالمقدس راهی شام شد و امام علی(ع) را جانشین خود در مدینه قرار داد.[۹۶][۹۷] در همین سال[۹۸] عمر پس از اصرار و تهدید با ام کلثوم دختر امام علی (ع) و فاطمه(س) ازدواج کرد.[۹۹][۱۰۰] جانشینی علی(ع)، در سفر سال ۱۸ هجری عمر به شام نیز تکرار شده است.[۱۰۱] عمر پس از ترور و پیش از درگذشتش در سال ۲۳ هجری،[۱۰۲] شورایی ششنفره برای تعیین خلیفه بعد از خود تشکیل داد[۱۰۳] که علی(ع) عضو آن بود.[۱۰۴] عمر، عبدالرحمن بن عوف را به عنوان شخص تعیینکننده در شورا معرفی کرد. عبدالرحمن ابتدا از امام علی(ع) خواست به شرط عمل به کتاب خدا، سیره پیامبر و سیره ابوبکر و عمر عهدهدار خلافت شود، اما امام علی(ع) شرط عمل به سیره شیخین را نپذیرفت و گفت «امید آن دارم که در محدوده دانش، توانایی و اجتهاد خود به کتاب خدا و سنت رسول خدا(ص) عمل کنم».[۱۰۵] عبدالرحمن پس از آن شروط مذکور را با عثمان بن عفان در میان گذاشت و پس از پاسخ مثبت او، وی را عهدهدار خلافت کرد.[۱۰۶][۱۰۷][۱۰۸] معادیخواه با تکیه بر نقل ابن جوزی در المنتظم گفته است علی(ع) در سال ۲۴ هجری، همچنان منصب قضاوت را بر عهده داشته است.[۱۱۰] در سال ۲۵ هجری[۱۱۱] عثمان دستور به جمعآوری و تدوین قرآن داد.[۱۱۲] سیوطی از امام علی(ع) نقل کرده که تدوین و جمعآوری قرآن با مشورت وی انجام شده است.[۱۱۳][۱۱۴] در سال ۲۶ هجری عباس بن علی(ع) پنجمین پسر علی(ع) متولد شد.[۱۱۵] در سال ۳۵ هجری، مردم مدینه در اثر نارضایتی از عثمان، خانهاش را محاصره کردند.[۱۱۶] علی(ع) پیش از آن از مدینه خارج شده بود.[۱۱۷] معادیخواه این خروج را به ینبع و به خواست عثمان دانسته است.[۱۱۸] طبق منابع اهل سنت، امام علی(ع)، حسنین را برای محافظت از خلیفه گمارد،[۱۱۹] اما شورشیان سرانجام عثمان را به قتل رساندند.[۱۲۰] پس از قتل عثمان، مردم پیرامون علی(ع) را گرفتند تا خلیفهٔ آنان باشد.[۱۲۱]
