۱غسل جمعه

وضو و غسل

روایات روی غسل جمعه خیلی تاکید دارند و روایات عجیب و متعدد و زیادی در مورد غسل جمعه داریم. بلکه در بعضی از روایات کلمه‌ی «واجب» آمده است. بلکه در یک روایت آمده است که تارک غسل جمعه فاسق است. تا این حد تاکید و تشدید بر غسل جمعه شده است. بعض روایات می‌فرماید که حضرت امیر(ع) اگر می‌خواست کسی را توبیخ کند آن شخص را به عاجز تر از تارک غسل جمعه معرفی می‌کرد: كَانَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع إِذَا أَرَادَ أَنْ يُوَبِّخَ الرَّجُلَ يَقُولُ وَ اللَّهِ لَأَنْتَ‌ أَعْجَزُ مِنَ التَّارِكِ الْغُسْلَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَ إِنَّهُ لَا يَزَالُ فِي طُهْرٍ إِلَى الْجُمُعَةِ الْأُخْرَى.[5] یعنی حضرت امیر(ع) می‌خواست کسی را سرزنش کند می‌فرمود شما تنبل تر از تارک غسل جمعه هستی زیرا او تا جمعه‌ی بعد در پاکیزگی است. منشا سنت غسل جمعه: مفاد روایات این است که غسل جمعه برای پاکی است. انصار کار می‌کردند و کشاورزی می‌کردند و آبیاری می‌کردند و شتر از راه دور می‌آوردند و باغ های خود را آبیاری می‌کردند و عرق می‌کردند و کثیف می‌شدند و بدبو به نماز جمعه می‌آمدند. به همین جهت بیشتر افراد نماز جمعه بدبو بودند و قابل تحمل نبود. پیامبر(ص) به آن ها دستور داد که غسل کنید و بعد نماز جمعه بیایید که بدبویی برطرف شود و نماز جمعه و اجتماع و محل اجتماع باید خوشبو باشد و معطر باشد و بوی بدی در آنجا نباشد. در روایت آمده است: فِي عِلَّةِ غُسْلِ‌ يَوْمِ‌ الْجُمُعَةِ إِنَّ الْأَنْصَارَ كَانَتْ تَعْمَلُ فِي نَوَاضِحِهَا وَ أَمْوَالِهَا فَإِذَا كَانَ يَوْمُ الْجُمُعَةِ حَضَرُوا الْمَسْجِدَ فَتَأَذَّى النَّاسُ بِأَرْوَاحِ آبَاطِهِمْ وَ أَجْسَادِهِمْ فَأَمَرَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ ص بِالْغُسْلِ فَجَرَتْ بِذَلِكَ السُّنَّةُ.[6] یعنی علت غسل جمعه این است که انصار با شترانی که آب می‌آوردند و گاو و گوسفند خود کار می‌کردند و برای نماز جمعه حاضر می‌شدند و مردم از بوی زیر بغل و بدن آن ها اذیت می‌شدند و پیامبر(ص) فرمود که غسل کنند و از آنجا غسل جمعه سنت شد. اصل غسل جمعه به جهت پاکیزگی است. عرض کردم اسلام مساوی با سلامتی است و احکام اسلام روی بهداشت و سلامتی بناء شده است. معلوم می‌شود در هر محل جمع شدن و در هر اجتماعی باید این مسئله رعایت شود. در مورد وارد شدن به مکه خیلی غسل داریم مانند غسل ورود حرم و ورود خانه‌ی خدا و غسل طواف و مانند آن که حکمت آن همان محل جمع بودن است. اگر کسی در این محل ها بیاید و از کثیفی و بوی بد بینی خود را بگیرد وجهه‌ی خوبی ندارد. لزوم غسل جمعه برای تمام افراد: غسل جمعه برای همه لازم است ولی اصل سنت واقع شدن و شروع آن، مسئله‌ی انصار بوده است مانند تحریم خمر که علت آن این بوده است که ابوبکر خمر خورد و در مسجد شعر خواند و مرثیه برای کشته های مشرکین در جنگ بدر خواند و خداوند فرمود: يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا لا تَقْرَبُوا الصَّلاةَ وَ أَنْتُمْ سُكارى‌ حَتَّى تَعْلَمُوا ما تَقُولُون‌[7] یعنی اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد! در حال مستى به نماز نزديك نشويد، تا بدانيد چه مى‌گوييد ... شروع تحریم خمر این مسئله بوده است و غسل جمعه را پیامبر(ص) اولین بار در مسئله‌ی انصار فرموده است و معنای آن این نیست که غسل جمعه فقط برای افرادی باشد که می‌خواهند نماز جمعه بیایند باشد. اسلام پاکیزه است و این همه روایت راجع به غسل جمعه نشان می دهد که غسل جمعه برای پاکیزگی است.