علوم آزمایشگاهی

پیشینه و معرفی رشته

رشته «علوم آزمایشگاهی» (Medical Laboratory) به طور عمده یک رشته عملی است که بیشتر جنبه تشخیصی دارد. بنابراین صبر و علاقه به کارهای عملی، حساس نبودن نسبت به کار و دیدن نمونه‌های بیماران از ویژگی‌های ضروری برای تحصیل در این رشته است. فارغ‌التحصیلان با توجه به سابقه کار و علاقه خود در بخش های مختلف آزمایشگاه فعالیت می‌کنند. به طور مثال فردی که در بخش خون‌گیری کار می‌کند باید از بیمار خصوصا کودکان و سالمندان، در زمان خون‌گیری مراقبت کند، بتواند نام کامل و کوتاه کلیه آزمایشات را بخواند، قبل از نمونه‌گیری شرایط بیمار را کنترل کند و مهارت کافی برای کم‌دردترین روش انجام خون‌گیری را بلد باشد.

چشم انداز رشته

متخصصان آزمایشگاه‌های پزشکی در مراکز پزشکی مانند کلینیک ارتش یا آزمایشگاه‌های بیمارستان کار می‌کنند. آن‌ها برای کار با نمونه‌های عفونی و همچنین موادی که سوزآور هستند یا بخار تولید می‌کنند آموزش دیده اند. بنابراین، آن‌ها باید از روش‌های مناسب برای کنترل عفونت و استریل کردن تجهیزات برای کاهش خطر آلودگی پیروی کنند. متخصصان آزمایشگاه‌های پزشکی برای محافظت از ماسک، دستکش و عینک استفاده می‌کنند. علاوه بر این، پرسنل آزمایشگاه‌های پزشکی ممکن است نیاز به ایستادن برای مدت طولانی و همچنین بلند کردن یا جابجایی بیماران برای جمع‌آوری نمونه برای آزمایش داشته باشند.

اکثر متخصصان آزمایشگاه‌های پزشکی به طور تمام وقت در مراکزی که شبانه‌روز کار می‌کنند، مانند بیمارستان‌ها و برخی آزمایشگاه‌های مستقل کار می‌کنند. پرسنل ممکن است در ساعات عصر، آخر هفته یا شب کار کنند. از جمله فعالیت‌هایی که دانشجویان علوم آزمایشگاهی پس از پایان تحصیلات خود (با توجه به مقطع فارغ‌التحصیلی) می‌توانند انجام دهند می‌توان موارد زیر را برشمرد:

کار به عنوان تکنسین در آزمایشگاه‌های تشخیص طبی دولتی یا خصوصی
کارشناس آزمایشگاه
تدریس در دانشگاه
دریافت مجوز تأسیس آزمایشگاه: این کار شرایط خاص خود را دارد و فقط برای افرادی که حداقل در دو مقطع علوم آزمایشگاهی تحصیل کرده باشند امکان‌پذیر است.
تحقیقات پزشکی، پزشکی قانونی، آموزش، بهداشت جامعه و صنعت نیز از دیگر زمینه‌های کاری برای فارغ‌التحصیلان رشته علوم آزمایشگاهی هستند.

دروس و واحدهای درسی

۱۳۰ واحد ارائه شده در مقطع کارشناسی رشته علوم آزمایشگاهی، به صورت زیر دسته‌بندی می‌شوند:

دروس عمومی: 22 واحد
دروس پایه: 31 واحد
دروس اختصاصی: 61 واحد
کارآموزی: 16 واحد
دروس عمومی شامل:

مبانی نظری اسلام
اخلاق اسلامی
انقلاب اسلامی
تاریخ و تمدن اسلامی
آشنایی با منابع اسلامی
جمعیت و تنظیم خانواده
ادبیات فارسی
(+) زبان عمومی
تربیت بدنی 1 و 2
دروس پایه شامل:

(+) فیزیک عمومی و آزمایشگاه فیزیک عمومی
(+) فیزیولوژی نظری و فیزیولوژی عملی
فیزیک حیاتی
(+) شیمی عمومی و آزمایشگاه شیمی عمومی
(+) بافت‌شناسی نظری و آزمایشگاه بافت‌شناسی
(+) بیوشیمی عمومی و آزمایشگاهی بیوشیمی عمومی
(+) بهداشت عمومی و اپیدمیولوژی
(+) روانشناسی عمومی
(+) زیست‌شناسی سلولی و مولکولی
(+) کامپیوتر
(+) آناتومی نظری
آناتومی عملی
آمار زیستی. دروس اختصاصی علوم آزمایشگاهی عبارتند از: بیوشیمی پزشکی 1
اصول ایمنی و حفاظت در آزمایشگاه
(+) میکروب‌شناسی عمومی
خون‌شناسی 1
انگل‌شناسی 1
(+) ایمونوهماتولوژی
(+) ایمنی‌شناسی پزشکی
هورمون‌شناسی
اصول فنی و نگهداری تجهیزات آزمایشگاهی
(+) ویروس‌شناسی پزشکی
قارچ‌شناسی پزشکی
انگل‌شناسی 2 (تک‌یاخته و حشره‌شناسی پزشکی)
خون‌شناسی 2
آسیب‌شناسی عمومی
اصول مدیریت و قوانین آزمایشگاه
روش‌های کنترل کیفی در آزمایشگاه‌های بالینی
بیوشیمی پزشکی 2
فارماکولوژی
آشنایی با بیماری‌های داخلی
(+) سم‌شناسی
ژنتیک پزشکی
سمینار
متون انگلیسی و ترمینولوژی پزشکی
باکتری‌شناسی پزشکی. دروس عملی و آزمایشگاهی که در کارشناسی علوم آزمایشگاهی ارائه می‌شوند شامل موارد زیر هستند:

آزمایشگاه بیوشیمی پزشکی 1
آزمایشگاه خون‌شناسی 1
آزمایشگاه‌ میکروب‌شناسی عمومی
آزمایشگاه انگل‌شناسی 1
آزمایشگاه ایمونوهماتولوژی
آزمایشگاه ایمنی‌شناسی پزشکی
آزمایشگاه هورمون‌شناسی
آزمایشگاه سم‌شناسی
آزمایشگاه ویروس‌شناسی پزشکی
آزمایشگاه قارچ‌شناسی پزشکی
آزمایشگاه انگل‌شناسی 2
آزمایشگاه خون‌شناسی 2
آزمایشگاه آسیب‌شناسی عملی
آزمایشگاه‌ بیوشیمی پزشکی 2
آزمایشگاه باکتری‌شناسی پزشکی.