داروسازی
پیشینه و معرفی رشته
داروسازی، یکی از رشتههای دکتری عمومی است که شش سال، درس دانشگاهی و ۲ سال، طرح اجباری دارد. سرشار از درسهای حفظی است که بیشتر آنها با شیمی و زیست مرتبط هستند و با دنیایی از اصطلاحات علمی و اسامی تخصصی سر و کار دارد که ورود به آن، نیازمند داشتن مهارت کافی در زبان انگلیسی است. تقریبا سه چهارم دانشآموختگان این رشته تحصیلی، کار خود را در داروخانهها آغاز میکنند و باقی آنها در واحدهای تحقیقاتی کارخانههای داروسازی یا بخشهای اجرایی و اداری، جذب میشوند.
چشم انداز رشته
احتمالا، برای بسیاری از افراد، تحصیل در رشته داروسازی، صرفا به معنی کار در داروخانه است. هرچند این تصور، تا حدی درست و به واقعیت نزدیک است، اما همه آن نیست. بسیاری از دانشآموختگان رشته داروسازی، به عنوان مسئول فنی در داروخانهها مشغول به کار میشوند، اما گروه دیگری نیز به خدمت در «پشت صحنه» داروخانهها تمایل دارند.
کارفرمایان داروسازان معمولاً شامل بیمارستانها، خانههای سالمندان، تسهیلات زندگی کمکی، دانشگاهها، خدمات پستی و شرکتهای اینترنتی دارویی هستند. آنها بیشتر روز کاری خود را روی پای خود میگذرانند و با بیماران و پزشکان مشورت میکنند. آنها ممکن است نیاز به کار در شیفتهای مختلفی داشته باشند، از جمله شبها، آخر هفتهها و تعطیلات. بخشی از این عده، کار در بخشهای تحقیقاتی شرکتهای دارویی را ترجیح میدهند و گروهی هم شخصا اقدام به تاسیس یک کارخانه دارویی و احداث خط تولیدهای جدیدی از محصولات دارویی یا آرایشی و بهداشتی میکنند.
در این میان، طیف گستردهای از داروسازان نیز هستند که به پزشکان در زمینه انتخاب داروهای موثر، کمک میکنند، در سازمانها و موسسات تصمیمگیرنده در بخش دارو، فعالیت دارند یا به عنوان مسئول نظارت فنی در کارخانهها به ارائه خدمت میپردازند.
دروس و واحدهای درسی
طبق اعلام سازمان سنجش، دورههای دکترای حرفهای در ایران، به طور معمول، ۷ سال طول میکشند. با در نظر گرفتن مرخصیهای تحصیلی و موارد خاص، حداکثر طول مجاز این دورهها 9/5 سال میرسد. طی این دوره، درسهای مختلفی در قالب واحدهای تئوری و عملی ارائه میشوند. درسهای رشته داروسازی در چهار گروه کلی طبقهبندی میشوند که در این بخش به آنها میپردازیم:
دروس عمومی پیش از آزمون جامع
این مجموعه، شامل 12 واحد، دروس معارف اسلامی و ۸ واحد، سایر دروس است که جمعا 20 واحد را تشکیل میدهد.
دروس پایه پیش از آزمون جامع
این مجموعه، شامل درسهای ریاضی، فیزیک، شیمی، زیست مولکولی و ژنتیک، فیزیولوژی، ایمنی شناسی، بیوشیمی، شیمی آلی، انگل شناسی، ویروس شناسی، میکروب شناسی، کمکهای اولیه، بافت شناسی و تشریح است که در قالب 58 واحد نظری و عملی، ارائه میشوند. دروس اختصاصی پیش از آزمون جامع
این دسته، دربرگیرنده اصلیترین مباحث رشته دروسازی است و مباحث گوناگون و مهمی در آن ارائه میشوند که عبارتند از:
بیوشیمی بالینی، گیاهان دارویی، فارماکوگنوزی، اخلاق در داروسازی، شیمی دارویی، داروشناسی، سم شناسی، کنترل مسمومیت، فیزیکال فارماسی، فارماسوتیکس، دارو درمانی، زبان تخصصی، واژه شناسی، بیوفارماسی و فاماکوکینتیک، فراوردههای بیولوژیک، کنترل میکروبی داروها، بیوتکنولوژی دارویی و روشهای آنالیز دستگاهی.
این مجموعه، شامل 102 واحد است و در پایان دوره، دانشجویان میبایست 10 واحد کارآموزی را نیز در قالب درسهای جداگانه کارآموزی در داروخانه شهری، کارآموزی در داروخانه بیمارستانی و کارآموزی در عرصه داروخانه شهری بگذرانند.
حسن ختام این بخش، یک پایان نامه ۲ واحدی و سپس عبور از آزمون جامع است. این آزمون، دوبار در سال برگزار میشود و هر دانشجو، به شرط گذراندن کل 180 واحد درسی، میتواند حداکثر ۳ بار در آن شرکت کند. دانشجویانی که دست کم به ۵۰ درصد پرسشها پاسخ درست بدهند، وارد مرحله بعدی تحصیل خواهند شد. این بخش، شامل تعداد واحدهای کم ولی بسیار مهمی است که سرانجام، دانشجوی علاقمند را به یک دکتر داروساز، تبدیل میکند. دانشجویانی که به هر دلیل، موفق به عبور از این سد نشوند، میبایست به دلخواه خود، به یکی از رشتههای مقاطع کاردانی یا کارشناسی، تغییر رشته دهند. دروس اختصاصی پس از آزمون جامع
عمده مباحث این دوره که به صورت یک مجموعه 31 واحدی ارائه میشود، عبارتند از:
روانشناسی، داروسازی هستهای، فراوردههای آرایشی و بهداشتی، مدیریت و اقتصاد در داروسازی، مواد خوراکی و رژیمهای درمانی، آمار زیستی و اطلاع رسانی دارویی. در پایان این دوره، ۴ واحد کارآموزی، به صورت 204 ساعت، کارآموزی در بخش صنعت و داروخانههای شهری ارائه میشود و سرانجام، دو درس پایان نامه، پایانِ نامه بلند این دوره آموزشی ۶ ساله خواهند بود.
اما کار، هنوز تمام نشده است! داروسازی، یکی از 11 رشته دانشگاهی با طرح اجباری است. رشتههای پزشکی، داندانپزشکی، اتاق عمل، پرستاری، رادیولوژی، علوم آزمایشگاهی، فوریتهای پزشکی و هوشبری نیز در همین گروه قرار دارند و طبق مصوبه وزارت بهداشت، دانشآموختگان این رشتهها در مقطع کاردانی، مکلف به گذراندن 12 ماه و در مقاطع کارشناسی و بالاتر، موظف به گذراندن 24 ماه، طرح نیروی انسانی هستند و در این مدت، در برابر ارائه خدمت، دستمزد دریافت میکنند.
