چهل حدیث درباره کار

چهل حدیث

1. پيامبر صلى‏ الله ‏عليه‏ و‏ آله :"طَلَبُ الْحَلَالِ فَرِيضَةٌ عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ وَ مُسْلِمَة" کار کردن برای کسب روزی حلال بر هر زن و مرد مسلمان واجب است جامع الاخبار (شعیری) ص 139 2. حضرت محمد صلی الله علیه و آله و سلم :"امْنُنْ عَلَيْنَا بِالنَّشَاطِ وَ أَعِذْنَا مِنَ الْفَشَلِ وَ الْكَسَلِ وَ الْعَجْزِ وَ الْعِلَلِ وَ الضَّرَرِ وَ الضَّجَرِ وَ الْمَلَل " خدایا نعمت سرزندگی و کوشایی را به ما ارزانی دار و از سستی ، تنبلی ، ناتوانی ، بهانه آوری ، زیان ، دل مردگی و ملال ، محفوظمان دار بحار الانوار (ط - بیروت )‏ ج 91 ، ص 125 3. پيامبر صلى‏ الله ‏عليه‏ و‏ آله :"إِنَّ مِنَ الذُّنُوبِ ذُنُوباً لَا يُكَفِّرُهَا صَلَاةٌ وَ لَا صَدَقَةٌ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا يُكَفِّرُهَا قَالَ الْهُمُومُ فِي طَلَبِ الْمَعِيشَة " بعضی از گناهان به وسیله نماز و صدقه هم آمرزیده نمی شوند. سوال شد یا رسول الله!پس چه چیز موجب آمرزش آن است؟ فرمود : جدیت و تلاش در طلب معیشت مستدرك الوسائل و مستنبط المسائل ج‏13، ص 13 4. حضرت محمد صلی الله علیه و آله و سلم :"الْعِبَادَةُ عَشَرَةُ أَجْزَاءٍ تِسْعَةُ أَجْزَاءٍ فِي طَلَبِ الْحَلَال" عبادت ده جز است که نه جز آن در کار و تلاش برای به دست آوردن روزی حلال است مستدرك الوسائل و مستنبط المسائل ج‏13، ص 12 5. امام علی علیه السلام :"الْعَمَلَ الْعَمَلَ ثُمَّ النِّهَايَةَ النِّهَايَةَ وَ الِاسْتِقَامَةَ الِاسْتِقَامَةَ ثُمَّ الصَّبْرَ الصَّبْرَ وَ الْوَرَعَ الْوَرَعَ إِنَّ لَكُمْ نِهَايَةً فَانْتَهُوا إِلَى نِهَايَتِكُم" کار کنید و آن را به پایانش رسانید و در آن پایداری کنید ؛ آن گاه شکیبایی ورزید و پارسا باشید. نهج البلاغة (للصبحي صالح) ص 252 6. امام علی علیه السلام :"قَلِيلٌ تَدُومُ عَلَيْهِ أَرْجَى مِنْ كَثِيرٍ مَمْلُولٍ مِنْه" کار (خیر) اندک ، که بر آن مداومت ورزی ، از کار بسیار که از آن خسته شوی ، امیدوار کننده تر است. نهج البلاغة (للصبحي صالح) ص 525 ، ح 278 7. حضرت علی علیه السلام :"عَلَيْكُمْ بِالْجِدِّ وَ الِاجْتِهَادِ وَ التَّأَهُّبِ وَ الِاسْتِعْدَاد" بر شما باد به تلاش و سخت کوشی و مهیا شدن و آماده شدن وسایل الشیعه ج 1 ، ص 92 ، ح 217 8. امام علی علیه السلام :"إِذَا هِبْتَ أَمْراً فَقَعْ فِيهِ فَإِنَّ شِدَّةَ تَوَقِّيهِ أَعْظَمُ مِمَّا تَخَافُ مِنْه" هر گاه از کاری ترسیدی ، خود را به کام آن بینداز ، زیرا ترس شدید از آن کار ، دشوارتر و زیان بار تر از اقدان به آن کار است. نهج البلاغه (صبحی صالح ) ص 501 ، ح175 9. حضرت علی علیه السلام :"طاعة اللّه سبحانه لا يجوزها الا من بذل الجد و استفرغ الجهد" به طاعت خدای سبحان دست نیابد مگر کسی که تلاش کند و نهایت کوشش خود را به کار گیرد شرح آقا جمال الدین خوانساری بر غررالحکم ج 7 ، ص 219 10. امام علی علیه السلام :"الشَّرَفُ بِالْهِمَمِ الْعَالِيَةِ لَا بِالرِّمَمِ الْبَالِيَة" شرافت به همت های بلند است نه به استخوان های پوسیده تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص 448 ، ح 10273 11. امیرالمومنان علیه السلام :"اقْصِرْ هِمَّتَكَ عَلَى مَا يَلْزَمُكَ وَ لَا تَخُضْ فِيمَا لَا يَعْنِيك" همت خود را صرف چیزهایی کن که به آن نیاز داری و آنچه به کارت نمی آید پی گیری مکن تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص 477 ، ح 10936 12. امام علی علیه السلام :" الْمَرْءُ بِهِمَّتِهِ لَا بِقُنْيَتِه " ارزش انسان به همت اوست ، نه به ثروت او تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص 447 ، ح 10264 13. امام علی (ع):‌ المداومة المداومة! فإن‌الله لم یجعل لعمل المومنین غایة الا الموت. امام علی (ع): در کار پیگیر باشید، زیرا خداوند برای کار مؤمنان پایانی جز مرگ قرار نداده است. (مستدرک الوسائل: 177/130/1) 14. امام علی علیه السلام :"الْكَرَمُ نَتِيجَةُ عُلُوِّ الْهِمَّة" کرامت زاییده بلند همتی است تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص 382 ، ح 8678 15. امیرالمومنین علی علیه السلام :"كَفَى بِالْمَرْءِ غَفْلَةً أَنْ يَصْرِفَ هِمَّتَهُ فِيمَا لَا يَعْنِيه‏" از غفلت برای آدمی همین بس که همتش را در آنچه به کارش نمی آید ، صرف کند تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص 477 ، ح 10942 16. امام علی علیه السلام :"كُنْ بَعِيدَ الْهِمَمِ إِذَا طَلَبْتَ كَرِيمَ الظَّفَرِ إِذَا غَلَبْت" هر گاه در پی چیزی هستی ، بلند همت باش و آن گاه که چیره شدی ، در پیروزی کریم باش تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص 448 ، ح 10276 17. امیر المومنین علی علیه السلام :" آفَةُ النُّجْحِ الْكَسَل" آفت موفقیت تنبلی است تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص 463 ، ح 10617 18. امام علی علیه السلام :"مَنْ دَامَ كَسَلُهُ خَابَ أَمَلُه" کسی که پیوسته تنبلی کند ، در رسیدن به آرزویش ناکام ماند تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص 463 ، ح 10627 19. امیرالمومنین علی علیه السلام :" مِنْ سَبَبِ الْحِرْمَانِ التَّوَانِي" یکی از عوامل محرومیت سستی (در کار ) است تحف العقول ص 80 20. امام علی علیه السلام :"ضَادُّوا التَّوَانِيَ بِالْعَزْم" با عزم و اراده به جنگ سستی بروید تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص 476 ، ح 10908 21. امام حسن مجتبی علیه السلام :"لَا مُرُوَّةَ لِمَنْ لَا هِمَّةَ لَه" کسی که همت ندارد مروت ندارد کشف الغمه (ط-القدیمه) ج 1 ، ص 571 22. امام حسن مجتبی علیه السلام :"اتَّقُوا اللَّهَ عِبَادَ اللَّهِ وَ جِدُّوا فِي الطَّلَبِ وَ تُجَاهَ الْهَرَبِ وَ بَادِرُوا الْعَمَلَ قَبْلَ مُقَطَّعَاتِ النَّقِمَاتِ وَ هَاذِمِ اللَّذَّات" ای بندگان خدا ! تقوا پیشه کرده و برای رسیدن به خواسته ها تلاش کنید و از کارهای ناروا بگریزید و قبل از آنکه ناگواری ها به شما روی آورند و نابود کننده لذات (مرگ) فرا رسد ، به کار (های نیک) مبادرت ورزید تحف العقول ص 236 23. امام حسن مجتبی علیه السلام :"و اعمل لدنياك كأنّك تعيش أبدا و اعمل لآخرتك كأنّك تموت غدا" برای دنیایت چنان کار کن که گویا برای همیشه (در این دنیا) خواهی بود. و برای آخرتت (نیز چنان) سعی و تلاش کن که گویا فردا از این دنیا خواهی رفت مستدرک الوسایل و مستنبط المسایل ج 12 ، ص 52 24. امام صادق علیه السلام :"اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْهَمِّ وَ الْحَزَنِ وَ الْعَجْزِ وَ الْكَسَل" بار خدایا ، من از غم و اندوه و ناتوانی و تنبلی به تو پناه می برم من لا یحضره الفقیه ج 1 ، ص 335 ، ح 981 25. امام محمد باقر علیه السلام :"إِيَّاكَ وَ الْكَسَلَ وَ الضَّجَرَ فَإِنَّهُمَا مِفْتَاحُ كُلِّ شَر" از تنبلی و بی حوصلگی بپرهیز ، زیرا که این دو کلید هر بدی می باشند تحف العقول ص 295 26. امام محمد باقر علیه السلام :" إِنِّي لَأُبْغِضُ الرَّجُلَ أَوْ أُبْغِضُ لِلرَّجُلِ أَنْ يَكُونَ كَسْلَاناً [كَسْلَانَ‏] عَنْ أَمْرِ دُنْيَاهُ وَ مَنْ كَسِلَ عَنْ أَمْرِ دُنْيَاهُ فَهُوَ عَنْ أَمْرِ آخِرَتِهِ أَكْسَلُ" من مردی را که در کار دنیایش تنبل باشد مبغوض میدارم و کسی که در کار دنیا تنبل باشد ، در کار آخرتش تنبل تر است . کافی (ط-الاسلامیه) ج 5 ، ص 85 ، ح 4 27. امام محمد باقر علیه السلام :"إِیاكَ وَ الْكَسَلَ وَ الضَّجَرَ فَإِنَّهُمَا یمْنَعَانِكَ مِنْ حَظِّكَ مِنَ الدُّنْیا وَ الْآخِرَة" از تنبلی و بی حوصلگی بپرهیز زیرا که این دو خصلت تو را از بهره دنیا و آخرت باز می دارند. کافی (ط-الاسلامیه) ج 5 ، ص 85 ، ح 2 28. امام جعفر صادق علیه السلام :"ترك التجاره ينقص العقل" رها کردن کسب و کار ، عقل را کم می کند کافی (ط-الاسلامیه) ج 5 ، ص 148 ، ح 1 29. امام جعفر صادق علیه السلام :"كُلُّ ذِي صِنَاعَةٍ مُضْطَرٌّ إِلَى ثَلَاثِ خِصَالٍ يَجْتَلِبُ بِهَا الْمَكْسَبَ وَ هُوَ أَنْ يَكُونَ حَاذِقاً بِعَمَلِهِ مُؤَدِّياً لِلْأَمَانَةِ فِيهِ مُسْتَمِيلًا لِمَنِ اسْتَعْمَلَهُ" هر اهل فنی برای موفقیت در کسب و کار خود به سه مطلب نیازمند است : تخصص و باهوشی در فن و حرفه مورد نظر؛ امین باشد و در کار و مال مردم ، امانت و درستی را حفظ کند. با کارفرما و صاحب کار ، خوش برخورد و خوش قلب باشد. تحف العقول ص 322 30. امام جعفر صادق علیه السلام :"مَنْ طَلَبَ التِّجَارَةَ اسْتَغْنَى عَنِ النَّاس" هر کس دنبال تجارت رود از مردم بی نیاز می شود. کافی (ط-الاسلامیه) ج 5 ، ص 148 ، ح 3 31. امام جعفر صادق علیه السلام :"يَا هِشَامُ إِنْ رَأَيْتَ الصَّفَّيْنِ قَدِ الْتَقَيَا فَلَا تَدَعْ طَلَبَ الرِّزْقِ فِي ذَلِكَ الْيَوْم" اگر در خط مقدم جبهه ، درگیری شروع شد ، باز هم کار کردن و طلب روزی را در آن روز ترک نکن . کافی (ط-الاسلامیه) ج 5 ، ص 78 ، ح 7 32. امام جعفر صادق علیه السلام :"الْكَادُّ عَلَى عِيَالِهِ كَالْمُجَاهِدِ فِي سَبِيلِ اللَّه" کسی که خود را برای روزی خانواده اش به زحمت می اندازد و کار می کند مانند رزمنده ایست که در راه خدا می جنگد. کافی (ط-الاسلامیه) ج 5 ، ص 88 ، ح 1 33. امام جعفر صادق علیه السلام :" أُوصِيكَ بِتَقْوَى اللَّهِ وَ الْوَرَعِ وَ الِاجْتِهَادِ وَ اعْلَمْ أَنَّهُ لَا يَنْفَعُ اجْتِهَادٌ لَا وَرَعَ فِيه" تو را به تقوای الهی و پارسایی و کوشش سفارش می کنم و بدان که کوششی که در آن پارسایی نباشد ، سودی نمی دهد. کافی (ط – الاسلامیه) ج 2 ، ص 76 ، ح 1 34. امام جعفر صادق علیه السلام :" لَا تَكْسَلُوا فِي طَلَبِ مَعَايِشِكُمْ فَإِنَّ آبَاءَنَا كَانُوا يَرْكُضُونَ فِيهَا وَ يَطْلُبُونَهَا" در طلب روزی و نیازهای زندگی تنبلی نکنید ، چرا که پدران و نیاکان ما به دنبال آن می دویدند و آن را طلب می کردند. من لا یحضره الفقیه ج 3 ، ص 157 ، ح 3576 35. امام جعفر صادق علیه السلام :"لَا تَكْسَلْ عَنْ مَعِيشَتِكَ فَتَكُونَ كَلًّا عَلَى غَيْرِك" در معاش دنیوی خود تنبلی مکن که سربار دیگران باشی. کافی (ط – الاسلامیه) ج 5 ، ص 86 ، ح 9 36. امام موسی کاظم علیه السلام :"إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى لَيُبْغِضُ الْعَبْدَ النَّوَّامَ إِنَّ اللَّهَ لَيُبْغِضُ الْعَبْدَ الْفَارِغ" خداوند دشمن بنده ای است که زیاد می خوابد و بیکار است. وسایل الشیعه ج 17 ، ص 58 ، ح 21972 37. امام رضا علیه السلام :"إِنَّ الَّذِي يَطْلُبُ مِنْ فَضْلٍ يَكُفُّ بِهِ عِيَالَهُ أَعْظَمُ أَجْراً مِنَ الْمُجَاهِدِ فِي سَبِيلِ اللَّه" کسی که دنبال روزی می رود تا آبروی خود و خانواده اش را حفظ کند اجر و پاداشش از رزمنده ای که در راه خدا جنگ می کند بیشتر است. تحف العقول ص 445 38. امیر المومنین علی علیه السلام :"أَحْسَنُ الشِّيَمِ شَرَفُ الْهِمَم" نیکوترین خصلت ها ارجمندی همت هاست. تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص 448 ، ح 10274 39. حضرت علی علیه السلام :"مَنْ رَقَى دَرَجَاتِ الْهِمَمِ عَظَّمَتْهُ الْأُمَم" هر که بر نردبان همت ها بالا رود ، ملت ها او را بزرگ دارند. تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص 448 ، ح 10270 40. امام محمد باقر علیه السلام :"لَا شَرَفَ كَبُعْدِ الْهِمَّة" هیچ شرافتی چون بلند همتی نیست . تحف العقول ص 286 –