چهل حدیث بارداری و تربیت فرزند
«پيامبر صلي الله عليه و آله : بَيْتٌ لا صِبْيانَ فيهِ لا بَرَكَةَ فيهِ»
خانه اى كه كودك در آن نباشد ، بركت ندارد
منبع: كنز العمّال ، ح ۴۴۴۲۵
«اِنَّ الْوَلَدَ الصّالِحَ رَيْحانَةٌ مِنْ رَياحينِ الْجَنَّةِ»
فرزند شايسته ، گُلى از گل هاى بهشت است
منبع: كافى ، ج ۶، ص ۳، ح ۱۰
«اِذا اَرَدْتَ الْوَلَدَ فَقُلْ عِنْدَ الْجِماعِ : اَللّهُمَّ ارْزُقْنى وَلَدا وَ اجْعَلَهُ تَقيّا لَيسَفى خَلْقِهِ زِيادَةٌ وَ لا نُقْصانٌ وَ اجْعَلْ عاقِبَتَهُ اِلى خَيْرٍ»
هرگاه فرزند خواستى ، هنگام آميزش بگو : بار الها! به من فرزندى عطا كن و او را باتقوا قرار ده و در آفرينش او، كم و زيادى نباشد و او را عاقبت به خير گردان
منبع: كافى، ج ۶ ، ص ۱۰، ح ۱۲
«اَدِّبُوا اَوْلادَكُمْ فى بُطونِ اُمَّهاتِهِمْ. قيلَ: وَكَيْفَ ذلِكَ يا رَسُولَ اللّه ِ؟ فَقالَ:بِاِطْعامِهِمُ الْحَلالَ»
فرزندانتان را در رحم مادرانشان تربيت كنيد. سئوال شد: اين چطور ممكن است،اى رسول خدا؟ فرمودند: با خوراندن غذاى حلال (به مادرانشان
منبع: جُنگ مهدوى،
«الْمَرأَةُ تَحيضُ، يَحْرُمُ عَلى زَوْجِها اَن يَأتِيَها لِقَولِ اللّه ِ تَعالى «و لاتَقرَبوهُنَّ حَتّى يَطهُرْنَ)»
زنى كه در عادت ماهيانه (حيض) است بر شوهرش آميزش با او حرام است به دليل اين گفته خداوند متعال: «به زنان حائض نزديك نشويد تا زمانى كه پاك گردند
منبع: وسائل الشيعه ، ج ۲، ص ۳۲۲، ح ۹
«اَلْبَناتُ هُنَّ الْمُشْفِقاتُ الْمُجَهِّزاتُ الْمُبارَكاتُ، مَنْ كانَتْ لَهُ ابْنَةٌ واحِدَةٌجَعَلَهَا اللّه ُ لَهُ سِتْرا مِنَ النّارِ، و مَنْ كانَتْ عِنْدَهُ ابْنَتانِ اُدْخِلَ الْجَنَّةَ بِهِما، وَ مَنْ كانَتْ عِنْدَهُثَلاثُ بَناتٍ أوْ مِثْلُهُنَّ مِنَ الاَْخَواتِ وُضِعَ عَنْهُ الْجِهادُ وَ الصَّدَقَةُ»
دختران ، دلسوز ، مددكار و بابركت اند . هر كس يك دختر داشته باشد ، خداوند ، او راپوششى از دوزخ قرار مى دهد و هر كس دو دختر داشته باشد ، به خاطر آن وارد بهشت مى شود و هر كس سه دختر يا مانند آن خواهر داشته باشد ، جهاد و صدقه از او برداشته مى شود
منبع: كنز العمّال ، ح ۴۵۳۹۹
«اِذا اَتى اَحَدُكُم اَهْلَهُ فَلْيَسْتَتِرْ، فَاِنَّهُ اِذا لَمْ يَسْتَتِرْ استَحْيَتِ الْمَلائِكَةُوَ خَرَجَتْ، وَ حَضَرَتِ الشَّياطينُ»
هرگاه كسى از شما خواست با همسرش آميزش كند ، بايد خود را بپوشانَد ، چرا كه اگرنپوشاند ، فرشتگان حيا مى كنند و خارج مى شوند و شيطان حاضر مى شود
منبع: كنز العمّال ، ح ۴۴۸۳۵
«لا تَقْرَبِ النِّساءَ في اَوَّلِ اللَّيْلِ لا شِتاءً وَ لا صَيْفا وَ ذلِكَ اَنَّ الْمَعِدَةَوَ الْعُروقَ تَـكونُ مُمْتَلِئَةً وَ هُوَ غَيْرُ مَحْمودٍ ، يُتَخَوَّفُ مِنْهُ الْقولَنْجُ وَ الفالِجُ ، وَ الْلَّقْوَةُوَ النِّقرِسُ ، وَ الْحَصاةُ وَ التَّقْطيرُ ، وَ الْفَتْقُ وَ ضَعْفُ الْبَصَرِ وَ الدِّماغِ. فَاِذا اُريدَ ذلِكَ فَلْيَكُنْفى آخِرِ اللَّيْلِ؛ فَاِنَّهُ اَصَحُّ لِلْبَدَنِ ، وَ اَرْجى لِلْوَلَدِ ، وَ اَذْكى لِلْعَقْلِ فِى الْوَلَدِ الَّذى يُقْضىبَيْنَهُما»
آغاز شب ، چه در زمستان و چه در تابستان ، با زنان آميزش مكن ، اين بدان جهت است كه معده و رگ ها پُرند و اين وضعيت مناسبى
منبع: براى آميزش
«لا أدَبَ مَعَ غَضَبٍ»
با خشم، تربيت ممكن نيست
منبع: غرر الحكم ، ح ۱۰۵۲۹
«وَالَّذى نَفْسى بِيَدِهِ لَوْ اَنَّ رَجُلاً غَشِىَ امْرَاَتَهُ وَ فِى الْبَيْتِ صَبىٌّ مُسْتَيْقِظٌيَراهُما وَيَسْمَعُ كَلامَهُما وَنَفَسَهُما ما اَفْلَحَ اَبَدا ؛ اِذا كانَ غُلاما كانَ زانيا اَوْ جاريَةًكانَتْ زانيَةً»
سوگند به كسى كه جانم به دست اوست ، اگر كسى با همسرش درآميزد و در اتاق ،كودكى بيدار باشد كه آنان را ببيند و سخن گفتن و صداى نَفَس آنان را بشنود ، هرگزرستگار نمى شود . اگر پسر باشد ، مردى زناكار و اگر دختر باشد ، زنى زناكار مى گردد
منبع: كافى، ج ۵، ص ۵۰۰، ح ۲
«مَنْ اَكَلَ سَفَرجَلَةً عَلَى الرِّيقِ طابَ ماؤُهُ وَ حَسُنَ وَلَدُهُ»
هر كس ناشتا يك بِهْ بخورد ، نطفه اش پاكيزه مى شود و فرزندش نيكو مى گردد
منبع: كافى ، ج ۶، ص ۳۵۷، ح ۳
«ما مِن اِمْرَاَةٍ حامِلَةٍ اَكَلَتِ الْبِطِّيخَ اِلاّ يَكونُ مَولودُها حَسَنَ الْوَجْهِ وَ الْخُلُقِ»
هيچ زن باردارى نيست كه خربزه بخورد ، مگر اين كه فرزندش زيبا و خوش اخلاق مى گردد
منبع: طب النبي صلي الله عليه و آله ، ص ۱۰
«اَطْعِمُوا الْمَرأَةَ فى شَهْرِها الَّذى تَلِدُ فيهِ التَّمْرَ فَاِنَّ وَلَدَها يَكونُحَليما نَقيّا»
به زن، در ماهى كه زايمان كرده ، خرما بدهيد ، چرا كه فرزند او بردبار و پاك مى شود
منبع: مكارم الأخلاق ، ص ۱۶۹
«مَنْ وُ لِدَ لَهُ مَولودٌ فَلْيُؤَذِّنْ فى اُذُنِهِ الْيُمْنى بِاَذانِ الصَّلاةِ وَلْيُقِمْ فِىالْيُسْرى فَاِنَّها عِصْمَةٌ مِنَ الشَّيْطانِ الرَّجيمِ»
به هر كس فرزندى داده شود ، بايد در گوش راست او اذان نماز و در گوش چپ اواقامه بگويد ؛ چرا كه مايه ايمنى از شيطانِ رانده شده است
منبع: كافى ، ج ۶، ص ۲۴، ح ۶
«لَيْسَ لِلصَّبىِّ لَبَنٌ خَيْرٌ مِنْ لَبَنِ اُمِّهِ»
براى كودك ، هيچ شيرى بهتر از شير مادرش نيست
منبع: عيون اخبار الرضا ، ج ۱، ص ۳۸، ح ۶۹
«اَلرَّضاعُ واحِدٌ وَ عِشْرونَ شَهْرا، فَما نَقَصَ فَهُوَ جَورٌ عَلَىالصَّبىِّ»
شيرخوارى ، ۲۱ ماه است . پس هر چه كم شود ، ظلم بر كودك است
منبع: كافى ، ج ۶، ص ۴۰، ح ۳
«اِذا حَمَلَتِ الْمَرأَةُ كانَتْ بِمَنْزِلَةِ الصّائِمِ القائِمِ المُجاهِدِ بِنَفْسِهِ وَ مالِهِ فىسَبيلِ اللّه ِ ، فَاِذا وَضَعَتْ كانَ لَها مِنَ الأَجرِ ما لا تَدرى ما هُوَ لِعِظَمِهِ، فَاِذا اَرْضَعَتْ كانَلَها بِكُلِّ مَصَّةٍ كَعِدْلِ عِتْقِ مُحَرَّرٍ مِنْ وُلْدِ اِسماعيلَ ، فَاِذا فَرَغَتْ مِنْ رَضاعِهِ ضَرَبَمَلَكٌ عَلى جَنْبِها وَ قالَ : اِستَأنِفِى الْعَمَلَ، فَقَدْ غُفِرَ لَكِ»
هنگامى كه زن باردار مى شود ، همانند روزه دارِ شب زنده دار و مجاهدى است كه باجان و مالش در راه خدا جهاد مى كند و هنگامى كه فارق شود ، پاداشى دارد كه نمى دانى عظمت آن چه قدر است و هنگامى كه شير بدهد ، در هر بار مكيدن ، پاداش آزاد كردن يكى از فرزندان اسماعيل عليه السلام براى اوست و آن گاه كه شيردادن تمام شود ، فرشته اى بر پهلوى او مى زند و مى گويد : «عمل را از نو آغاز كن كه بى ترديد ، آمرزيده شدى»
منبع: امالى صدوق ، ص ۴۹۶، ح ۶۷۸
«اَ لْبَنونَ نَعيمٌ وَ الْبَناتُ حَسَناتٌ وَ اللّه ُ يَسْألُ عَنِ النَّعيمِ ، وَ يُثيبُعَلَى الحَسَناتِ»
پسران، نعمت اند و دختران خوبى. خداوند ، از نعمت ها سؤال مى كند و به خوبى هاپاداش مى دهد
منبع: كافى ، ج ۶، ص ۷، ح ۱۲
«طَهِّروا اَولادَكُمْ يَوْمَ السّابِـعِ فَاِنَّهُ اَطْيَبُ وَ اَطْهَرُ و اَسْرَعُ لِنَباتِ اللَّحْمِ،وَ اِنَّ الأَرْضَ تَنْجُسُ مِنْ بَولِ الاَغْلَفِ اَرْبَعينَ صَباحا»
روز هفتم
منبع: تولّد
«تَخَيـَّروا لِلرَّضاعِ كَما تَتَخَيَّرونَ لِلنِّـكاحِ، فَاِنَّ الرَّضاعَ يُغَيِّرُ الطِّباعَ»
براى شيردادن ،
منبع: دايه هاى شايسته
«اِنَّ النَّبىَّ صلي الله عليه و آله اَمَرَ بِتَسمَيةِ الْمَولودِ يَوْمَ سابِعِهِوَ وَضْعِ الاَْذى عَنهُ وَ العَقِّ»
پيامبر صلي الله عليه و آله به نام گذارى كودك در روز هفتمِ تولّد و كوتاه كردن موى او و عقيقه كردن ،فرمان داد
منبع: سنن الترمذى ، ج ۵، ص ۱۳۲، ح ۲۸۳۲
«مَنْ كانَ عِنْدَهُ صَبِىٌّ فَلْيَتَصابَ لَهُ»
هر كس با كودك سروكار دارد ، با او كودكانه رفتار كند
منبع: من لا يحضره الفقيه ، ج ۳، ص ۴۸۳،ح ۴۷۰۷
«وَ حَقُّ الوَلَدِ عَلَى الوالِدِ أنْ يُحَسِّنَ اِسمَهُ وَ يُحَسِّنَ اَدَبَهُ، و يُعَلِّمَهُالقُرآنَ»
حقّ فرزند بر پدر ، آن است كه نام خوب بر او بگذارد و او را خوب تربيت كند و قرآن به او بياموزد
منبع: نهج البلاغة ، حكمت ۳۹۹
«اِنَّ اللّه َ لَيَرْحَمُ الْعَبْدَ لِشِدَّةِ حُبِّهِ لِوَلَدِهِ»
بدون ترديد ، خداوند بر بنده خود به خاطر شدّت محبّت به فرزندش ، رحم مى كند
منبع: كافى ، ج ۶، ص ۵۰، ح ۵
«حَقُّ الْوَلَدِ عَلى والِدِهِ... اَنْ يَسْتَفْرِهَ اُمَّهُ»
حق فرزند بر پدر اين است كه مادر او را گرامى بدارد
منبع: كافى ، ج ۶، ص ۴۸، ح ۶
«مَنْ بَكى صَبىٌّ لَهُ فَاَرْضاهُ حَتّى يُسَكِّنَهُ ، اَعْطاهُ اللّه ُ عَزَّوَجَلَّ مِنَ الْجَنَّةِحَتّى يَرْضى»
هر كس كودك گريان خود را راضى كند تا آرام شود ، خداوند از بهشت آن قدر به اومى دهد تا راضى شود
منبع: الفردوس ، ج ۳، ص ۵۴۹، ح ۵۷۱۵
«كانَ النَّبىُّ صلي الله عليه و آله اِذا اَصْبَحَ مَسَحَ عَلى رُؤُوسِ وُلْدِهِ وَ وُلْدِ وُلْدِهِ»
پيامبر صلي الله عليه و آله هر روز صبح بر سر فرزندان و نوه هايشان دست
منبع: نوازش
«قالَ بَعْضُهُم : شَكْوَتُ اِلى ابِى الْحَسَنِ موسى عليه السلام ابنا لى ، فَقالَ : لاتَضْرِبْهُ، وَاهْجُرْهُ وَ لا تُطِلْ»
كسى گفت : از فرزندم به امام كاظم عليه السلام شكايت كردم . ايشان فرمودند : «او را نزن بلكه با او قهر كن ولى نه به مدّت طولانى
منبع: عدّة الداعى ، ص ۷۹
«اَ لْوَلَدُ سَيِّدٌ سَبْعَ سِنينَ، وَ عَبْدٌ سَبْعَ سِنينَ، وَ وَزيرٌ سَبْعَ سِنينَ»
فرزند هفت سال سروَر، هفت سال فرمانبردار، و هفت سال وزير است
منبع: مكارم الاخلاق، ص ۲۲۲
«مَنْ سَاَلَ فى صِغَرِهِ اَجابَ فى كِبَرِهِ»
هر كس در خردسالى سئوال كند، در بزرگ سالى اش پاسخ مى دهد
منبع: غرر الحكم ، ح ۸۲۷۳
«اَحِبُّوا الصِّبْيانَ وَ ارْحَمُوهُمْ ، وَ اِذا وَ عَدتُموهُمْ شَيْئا فَفُوا لَهُمْ ، فَاِنَّهُمْ لايَدْرونَ اِلاّ اَ نَّـكُمْ تَرْزُقونَهُمْ»
كودكان را دوست بداريد و با آنان مهربان باشيد و هرگاه به آنان وعده داديد ، به آن وفا كنيد ، زيرا آنان ، روزى دهنده خود را كسى غير از شما نمى دانند
منبع: كافى ، ج ۶، ص ۴۹، ح ۳
«تُسْتَحَبُّ عَرامَةُ الصَّبىِّ فى صِغَرِهِ لِيَكونَ حَليما فى كِـبَرِهِ، ما يَنْبَغىاَنْ يَكونَ اِلاّ هكَذا»
خوب است بچّه در كودكى بازى گوش باشد تا در بزرگ سالى بردبار گردد و شايسته نيست كه جز اين باشد
منبع: كافى ، ج ۶، ص ۵۱، ح ۲
«اُحِبُّ الصِّبْيانَ لِخَمْسٍ : اَلاَوَّلُ : اَنـَّهُمْ هُمُ الْبَكّاؤونَ ، وَالثّانى : يَتَمَرَّغونَبِالتُّرابِ وَ الثّالِثُ : يَخْتَصِمونَ مِنْ غَيْرِ حِقْدٍ وَ الرّابِـعُ : لا يَدَّخِرونَ لِغَدٍ شَيئا وَ الْخامِسُ :يُعَمِّرونَ ثُمَّ يُخَرِّبونَ»
كودكان را به خاطر پنج چيز دوست مى دارم : اول آن كه بسيار مى گِريند ، دوم آن كه باخاك بازى مى كنند، سوم آن كه دعوا كردن آنان همراه با كينه نيست؛ چهارم آن كه چيزى براى فردا ذخيره نمى كنند، پنجم آن كه مى سازند و سپس، خراب مى كنند(دل بستگى ندارند
منبع: مواعظ العدديّه ، ص ۲۵۹
«اِنَّ التُّرابَ رَبيعُ الصِّبْيانِ»
خاك، بهارِ (تفريحگاهِ) كودكان است
منبع: معجم الكبير ، ج ۶، ص ۱۴۰، ح ۵۷۷۵
«اِنّا نَاْمُرُ صِبْيانَنا بِالصَّلاةِ اِذا كانوا بَنى خَمْسِ سِنينَ ، فَمُرواصِبْيانَـكُمْ بِالصَّلاةِ اِذا كانوا بَنى سَبْعِ سِنينَ، وَ نَحْـنُ نَأمُرُ صِبْيانَنـا بِالصَّـوْمِ اِذاكانوا بَنى سَبْعِ سِنينَ بِما اَطاقوا مِن صيامِ الْيَومِ اِن كانَ اِلى نِصْفِ النَّهارِ اَوْ اَكْثَرَ مِنْذلِكَ اَوْ اَقَلَّ، فَاِذا غَلَبَهُمُ الْعَطَشُ وَ الْغَرَثُ اَفْطَروا، حَتّى يَتَعَوَّدُوا الصَّومَ وَ يُطيقوهُ،فَمُروا صِبيانَـكُم اِذا كانوا بَنى تِسْعِ سِنينَ بِالصَّومِ مَا اسْتَطاعوا مِن صيامِ الْيَوْمِ،فَاِذا غَلَبَهُمُ الْعَـطَشُ اَفْطَروا»
ما كودكان خود را وقتى پنج ساله اند ، به نماز امر مى كنيم ؛ ولى شما كودكانتان راوقتى هفت ساله شدند ، به نماز امر كنيد . ما كودكان خود را وقتى هفت ساله اند ، به روزه وامى داريم ، به اندازه اى كه توان دارند ، چه نصف روز باشد يا بيشتر يا كمتر . وقتى تشنگى و گرسنگى بر آنان چيره شد ، افطار مى كنند تا اين كه به روزه ، عادت كنند و توان آن را بيابند ، ولى شما كودكانتان را وقتى نُه ساله شدند ، به اندازه اى كه توان دارند ، به روزه وا داريد و وقتى تشنگى بر آنان چيره شد ، افطار كنند
منبع: كافى ، ج ۳، ص ۴۰۹، ح ۱
«اِذا بَلَغَتِ الجاريَةُ سِتَّ سِنينَ فَلا تُقَبِّلها وَالْغُلامُ لا يُقَـبِّلُ الْمَرْاَ ةَ اِذاجاوَزَ سَبْعَ سِنينَ»
چون دختر
منبع: نامحرم
«مَنْ قَـبَّلَ وَلَدَهُ كَـتَبَ اللّه ُ عَزَّوَجَلَّ لَهُ حَسَنَةً وَمَنْ فَرَّحَهُ فَرَّحَهُ اللّه ُ يَوْمَالْقيامَةِ، وَمَنْ عَلَّمُهُ الْقُرآنَ دُعىَ بِالاْبـَوَيْنِ فَيُكْسَيانِ حُلَّتَيْنِ يُضى ءُ مِنْ نورِهِما وُجوهُاَهْلِ الْجَنَّةِ»
هر كس فرزندش را ببوسد ، خداوند عزّوجلّ براى او ثواب مى نويسد و هر كسى كه اورا شاد كند ، خداوند روز قيامت او را شاد خواهد كرد و هر كس قرآن به او بياموزد ، پدر ومادرش دعوت مى شوند و دو لباس بر آنان پوشيده مى شود كه از نور آنها ، چهره هاى بهشتيان نورانى مى گردد
منبع: كافى ، ج ۶، ص ۴۹، ح ۱
«اِنَّ النَّبىَّ صلي الله عليه و آله اَبْصَرَ رَجُلاً لَهُ وَلَدانِ فَقَـبَّلَ اَحَدَهُما وَتَرَكَ الآْخَرَ . فَقالَرَسولُ اللّه ِ صلي الله عليه و آله : فَهَلاّ واسَيْتَ بَيْنَهُما»
پيامبر صلي الله عليه و آله كسى را ديدند كه دو فرزند داشت . يكى را بوسيد و ديگرى را رها كرد .پيامبر خدا به او فرمودند : چرا ميان آنان يكسان عمل نكردى؟
منبع: جعفريّات ، ص ۵۵
«اَلاِفْراطُ فِى الْمَلامَةِ يَشُبُّ نيرانَ اللَّجاجِ»
زياده روى در سرزنش كردن ، آتش لجاجت را شعله ور مى سازد
منبع: تحف العقول ، ص ۸۴
«اِذا بَلَغَ اَوْلادُكُمْ سَبْعَ سِنينَ فَفَرِّقوا بَيْنَ فُرُشِهِمْ»
هرگاه كودكانتان به هفت سالگى رسيدند، رخت خواب هايشان را جدا كنيد
منبع: مستدرك على الصحيحين ، ج ۱، ص ۳۱۷،ح ۷۲۱